Podemos defini-lo patrimonio cultural dun pobo como o conxunto de bens, materiais e inmateriais, de recoñecido valor que reflicten as tradicións e a forma de vivir e pensar ó longo do tempo.

O termo patrimonio, en sentido estricto, significa <o que herdamos dos pais>, polo tanto, podemos dicir que o patrimonio cultural de Galiza é o conxunto de elementos materiais e inmateriais que conforman as características específicas da nosa cultura e caracterízase pola súa abundancia, variedade e ampla dispersión xeográfica así como a vinculación á paisaxe que os rodea.

A noción de ben cultural queda subordinada á posibilidade do gozo público, o que, á súa vez, se vincula ó deber de conservación, e iso con independencia de que a súa titularidade sexa pública ou privada.

Así pois, xa que os bens culturais teñen un valor de testemuña histórica e de civilización, os propietarios e as diversas administracións deben preservar ese interese xeral que é o noso patrimonio histórico. No exercicio dese cometido estes entes públicos precisan a colaboración das institucións e, sobre todo, dos cidadáns, no coidado, defensa, protección, conservación e custodia de tódolos bens que forman parte do noso patrimonio cultural.

Felipe Arias Vilas, Director Xeral de Patrimonio Cultural na Consellería de Cultura
Entrevista publicada na Revista del colegio de Ingenieros de Caminos, Canales y Puertos de Galicia. Xaneiro 2008, nº 6, pp. 18-19, A Coruña

Felipe Arias é licenciado en Filosofía e Letras pola Universidade de Santiago. A súa tese de final de carreira sobre as “Murallas romanas de Lugo” recibiu o Premio Extraordinario de Licenciatura e foi publicada un ano despois. Arias Vilas exerceu coma profesor de Historia e Arqueoloxía, actividade que conxugaba coma bolseiro de investigación na Universidade de Santiago. Entre 1976 e 1984 foi director-conservador do Museo Provincial de Lugo. Dende 1983 dirixiu o Museo do Castro de Viladonga e os traballos arqueolóxicos neste xacemento castrexo e galaico-romano. En agosto de 2005 fíxose cargo da Dirección Xeral de Patrimonio Cultural. Felipe Arias é autor de máis de duascentas publicacións e colaboracións (só ou en obras colectivas) sobre temas de Arqueoloxía, Historia Antiga, Museoloxía e Patrimonio Cultural, e ten participado en máis de duascentas cincuenta conferencias e mesas redondas sobre estes temas dentro e fóra de Galicia.

A continuación transcríbense as comunicación remitidas á Dir. Xeral de Patrimonio cultural da Xunta de Galicia, por mor dos continuos desprendementos de terra que se están a producir no entorno de protección do elemento catalogado GA15070127, así como das obras que tiveron lugar no entorno dos elementos GA15070129 e GA15070130.

Defensa do Patrimonio das Pontes advierte del peligro de excavar el túmulo, que ha quedado a tres metros del talud de A Mourela.
[La Opinión A Coruña] La Plataforma na Defensa do Patrimonio das Pontes advierte de que un nuevo desprendimiento de tierra en el talud de A Mourela amenaza un túmulo megalítico. Tras el incidente, el monumento funerario ha quedado situado a tres metros de las obras de autovía que unirá las localidades de Ferrol y Vilalba, la AG-64.

La plataforma de As Pontes alertó a la Xunta de los daños que causan las obras

[El Progreso de Lugo] La Plataforma na Defensa do Patrimonio das Pontes denuncia que un desprendimiento de tierras, sucedido la semana pasada, en el margen norte de las obras de la autovía AG-68 a su paso por la Mourela, en As Pontes, amenaza una mámoa, de las tres que hay catalogadas en la zona.

Un corremento de terra na gabia da Mourela ameaza unha mámoa
O monumento megalítico atópase a tan só tres metros do talud

A pasada semana producíase un corremento de terras no marxe Norte das obras da autovía AG-64 ao seu paso polo lugar da Mourela no concello eumés das Pontes de García Rodríguez. Ao redor duns quince metros de terreo, víñanse a baixo producindo un considerábel desprendemento de firme que ía a parar ao fondo da gabia.

La distancia entre Vilalba y Ferrol tomando como referencia la rotonda de Grandisca, salida de la A-8 y acceso a la LU-861, y la salida de de la AG-64 es actualmente de 58 kilómetros. La conclusión de la autovía, que por ahora acaba en As Pontes, rebajará la distancia en casi dos kilómetros.

[La Opinión de A Coruña, por Nuria Rodríguez] El colectivo pontés denuncia que los desprendimientos en el talud de A Mourela han reducido a diez metros la distancia entre la zanja y uno de los enterramientos.

As obras da autovía AG-64 Ferrol-Vilalba que arrasaron no mes de xuño do ano pasado os restos do círculo lítico da Mourela, están de novo a por en serio risco a conservación e integridade de varios elementos.

La consellería dio a conocer ayer los quince dólmenes que formarán el Parque Arqueolóxico do Megalitismo da Costa da Morte, un proyecto nacido en el 2000 cuya materialización se ha demorado hasta ahora. La Xunta tendrá que adquirir 14 de esos yacimientos, que se encuentran en terrenos privados. El último es Dombate, donde, según parece, estará el centro de interpretación, aunque ello no es todavía oficial.

[A Nosa Terra] Así de rotundo se amosa o profesor da Facultade de Historia da USC, Antón Rodríguez Casal, quen asegura que non só a Costa da Morte é rica en patrimonio megalítico.

[A Nosa Terra] A Consellería de Cultura prepara un informe para declarar como Bens de Interese Cultural (BIC) a mámoas e dólmenes de Galiza, especialmente, da Costa da Morte. Estes monumentos arqueolóxicos seguen, deste xeito, o camiño comezado en castros e petroglifos.

A exposición que leva por título As Mulleres na Prehistoria, atópase ubicada no edificio da Facultade de Humanidades do Campus de Esteiro en Ferrol e permanecerá aberta en horario lectivo ate o 27 de febreiro.

Música: Vivir na Coruña
Letra: Os Tunantes Folklóricos (Asociación de Veciños A Choupana)

Nova relacionada : A MOURELA, VÁISELLES

La Voz de Galicia. (...)

El año pasado, la dirección xeral de Patrimonio de la Xunta ha incoado un total de 90 expedientes en la provincia, de los cuales, 62 han sido resueltos. Se trata de destrozos provocados por el vandalismo o por la climatología, robos o deterioro.

Sobre qué bienes son afectados, destacan los pertenecientes a la arquitectura, que suman un total de 36. En cuanto a restos arqueológicos, la dirección xeral de Patrimonio detectó un total de 21 casos de deterioro por diversos motivos. También se abrieron 4 expedientes por irregularidades en bienes etnográficos, mientras que en el Camino de Santiago, a su paso por la provincia coruñesa, solo ha sufrido un ataque.

El departamento autonómico recuerda que Industria todavía tramita la autorización del parque eólico de A Valiña. Asegura que, de realizarse, hará un seguimiento de la obra.

[Diario de Ferrol] La Consellería de Cultura analiza las posibilidades que pueden existir a la hora de reubicar los restos arqueológicos actualmente almacenados en la estación de autobuses de As Pontes. Además de hacer constar que parte del material acumulado todavía está pendiente de catalogación, desde la administración autonómica se confirma la intención de buscar un emplazamiento más apropiado a una riqueza cultural que es patrimonio de todos los ponteses y, en general, de todos los gallegos.

[Diario de Ferrol, reportaje de P.C.C.] El gobierno de As Pontes, que preside el socialista Valentín González, reconoce que se trata de “una de las muchas patatas calientes” con las que se ha encontrado al ponerse al frente del Concello, pero lo cierto es que la situación requiere una solución urgente.

Diario de Ferrol. El gobierno de As Pontes, que preside el socialista Valentín González, reconoce que se trata de "una de las muchas patatas calientes" con las que se ha encontrado al ponerse al frente del Concello, pero lo cierto es que la situación requiere de una solución urgente.

Diario de Ferrol. La existencia de un círculo lítico en As Pontes sólo cobró realmente actualidad cuando éste interfirió en la construcción del tramo de autovía que discurre entre As Pontes y Cabreiros. Si bien en un primer momento, el asunto sólo se observó bajo la óptica de la investigación y el rico pasado arqueológico de As Pontes, sería a partir de la enero del año pasado cuando la Xunta tomó la decisión de intervenir para evitar nuevos retrasos en la construcción de la vía rápida Ferrol-Vilalba. Fue entonces cuando un grupo de 30 arqueólógos trabajó intensivamente en el yacimiento, que fue prolífico en lo que a vestigios del pasado se refiere, ya que, al margen de lo ya sabido, los investigadores también descubrieron los restos de una cabaña medieval en la zona del círculo prehistórico de A Mourela. El conjunto de tales hallazgos ya forma parte del pasado. Desde el año 2007, la traza de la autovía pasa por el lugar.

Edición impresa de El Progreso, ayer.

La Opinión de A Coruña. La construcción del parque eólico de A Valiña en la parroquia de O Freixo pone en peligro la conservación del círculo lítico de Bidueiral, según la Plataforma na Defensa do Patrimonio das Pontes, que teme que este monumento megalítico corra la misma suerte que el anillo de A Mourela y la necrópolis, que fueron destruidos por las obras de la autovía Ferrol-Vilalba.

Logo da recente desaparición do anel lítico da Mourela e da destrución da necrópole prehistórica pola Autovía Ferrol-Vilalba AG-64 e pese ás denuncias que levamos feitas ao respecto da situación de indefensión dos elementos patrimoniais do concello, atopámonos hoxe ante un novo intento de dinamitar o noso legado cultural.

O círculo lítico do Bidueiral, situado na parroquia pontesa do Freixo é o novo monumento megalítico do concello das Pontes que se ve afectado este ano. Un suma e segue que está a por en evidencia as actuais políticas, autonómica e local, sobre a xestión dos nosos recursos patrimoniais. Un parque eólico, propiedade da empresa Eólicas del Noroeste S.L., é a nova infraestructura que ameaza este ben.

O círculo, que ten unhas dimensións aproximadas de nove metros e medio de diámetro máximo e está formado por rochas e pedras de seixo e cuarcita, así como laxes de pizarra soterradas verticalmente na terra, presenta ademais un par de aliñamentos paralelos de pizarra soterrados, a xeito de entrada ao círculo. Ao seu carón existe un túmulo prehistórico, que ao igual que o círculo non está catalogado, tal e como puidemos comprobar no Inventario Arqueolóxico do Concello das Pontes.

A esta, xa de por sí, descontrolada situación hai que engadirlle o feito de que ámbolos dous elementos se atopan dentro do polígono de afectación do Parque Eólico da Valiña, promovido pola empresa Eólicas del Noroeste, S.L.. Unha nova infraestructura, que pon en serio risco a conservación do noso patrimonio cultural.

O Estudo de Impacto Ambiental (EIA) do parque, data de setembro de 2001 e recolle a existencia do círculo lítico, mais non así a da mámoa. Ainda que estes elementos atópanse incluidos dentro do polígono de afectación do parque, o EIA establece que non se verán afectados polas obras.

Nembargantes, tendo en conta que para estos casos as Normas Subsidiarias e Complementarias do Planeamento da provincia da Coruña, establecen unha protección de 200 metros para elementos arqueolóxicos, dende a Plataforma consideramos que a construción dunha zanxa de cableado que unirá este parque coa subestación de San Xoán, próxima ao lugar, invadirá a zona de protección arqueolóxica dos elementos e provocará fondos prexuizos na conservación dos restos que poidan existir no entorno dos mesmos.

Diversos autores sinalan a este círculo lítico, como o único que se conservaría na actualidade na Galiza, logo da recente destrución dos restos do círculo da Mourela. Así o confirma tamén o EIA, que sinala o seguinte:

Os veciñ@s das Pontes que integramos a Plataforma, cremos que a situación con respecto ao Patrimonio da comarca do Eume, non mudou nada nos últimos meses, semella que a destrución do noso anel da Mourela, deulles pulos aos iñorantes para seguir a desfacer o noso gran legado cultural. Namentres os que venderon a súa identidade ao mellor postor, tratan de amosarnos unha parcial realidade a través de mostras e exposicións, que o único fin que pretenden é lavar a cara das institucións que erraron na planificación dunha infraestructura clave para o desenrolo da nosa comarca.

O círculo lítico do Bidueiral merece un trato diferente ao que recibiron os aneis da Mourela e ás mámoas destruidas. O seu carácter exclusivo como elemento susceptíbel de ser estudado, documentado e recoñecido o seu valor cultural, lévanos a plantexar a necesidade da elevación deste elemento á categoría de BIC Ben de Interese Cultural.

Cremos asemade na necesidade de que o Concello das Pontes tome conciencia da inxente cantidade de recursos patrimoniais que están espallados polo termo municipal e acometa a finalización da catalogación que estaba a levar a cabo o LIA Laboratorio de Investigacións Arqueolóxicas, así como a organización do fondo arqueolóxico depositado nos locais da estación de autobuses que agarda dende hai máis dun ano a que se lle tome en consideración.

Nesta ocasión Frodo Bolsón sae a dar un paseo pola Mourela.

[La Opinión, por Nuria Rodríguez] La Plataforma na defensa do patrimonio das Pontes lamenta que se rechazase construir un túnel que evitaría la paralización de las obras y las labores de asentamiento del terreno.

A CPTOPT está a acometer unha actuación de emerxencia na gabia da Mourela debido á inestabilidade dos terreos

Hai xa semanas que varias máquinas e traballadores afánanse na estabilización dos taludes da Mourela realizando operacións de gunitado, mediante as que tratan de evitar que a altura excesiva da gabia, remate con parte da Mourela derrubada.

Dende a Plataforma cremos que si ben a construción da gabia significaba a destrución da necrópole megalítica, esta operación non foi correctamente concebida en base á inestabilidade dos terreos, o que podería por en serio risco a integridade dos vehículos que algún día cheguen a transitar pola autovía. Os desprendementos que agora tratan de evitar poden producirse nun futuro non moi lonxano e as condicións ambientais rigurosas no inverno, poden propiciar asemade que debido ao excesivo da altura dos taludes, o marxe de penumbra da gabia sexa tan elevado que cando se produzan as xeadas de inverno, máis de un vehículo poida verse afectado mentres circula.

En previsión disto e tratando de garantir a conservación do conxunto funerario da Mourela, o Nadal pasado propúxose dende a Plataforma e ADEGA unha solución viábel, a construción dun túnel co que se compatibilizaba o paso da autovía coa conservación do lugar arqueolóxico e do círculo lítico. Era algo sinxelo, algo que se lle ocorrería a calquera e que mesmo recibiu o apoio inicial da Dirección Xeral de Patrimonio.

A solución que era técnica e económicamente executábel foi desbotada logo dun informe arqueolóxico, que aínda non foi feito público. En todo caso dende a Plataforma cremos que a teima da Administración por desbotar a solución do túnel, respostou máis a criterios economicistas que a condicionantes técnicos ou arqueolóxicos.

Hoxe, ao subir ao lugar da Mourela e ver o que alí está a acontecer, cuestionámonos:

[La Voz de Galicia] La Casa Dopeso de As Pontes acoge desde hoy la exposición A memoria da terra. Unha aproximación arqueolóxica ó noso pasado. La inauguración será a las doce de la mañana. Se trata de un recorrido por la historia del patrimonio arqueológico de As Pontes, los yacimientos localizados en los últimos años y un análisis de los objetos más representativos hallados desde la Prehistoria hasta la época romana.

Defensa del patrimonio

Por su parte, la asociación socio-cultural Choiva Ázeda, informó de que la Plataforma en Defensa do Patrimonio de As Pontes critica la gestión de la cultura en la villa. Aseguran que no están en contra de «ensinar a cultura ao pobo», pero sí «do engano e a mentira. O tempo bule e aquí a única memoria que garda a terra é a da destrucción sistemática do seu patrimonio». Lamentan que la muestra que se inaugura hoy «cóstanos aos galegos máis de 21.000 euros», mientras que «sete meses despois da destrución dos restos do anel lítico da Mourela, os que se din profesionais da arqueoloxía en Galicia, presentan unha exposición sobre algo que xa non existe e que eles mesmos axudaron a destruir». Por eso, califican la exposición de «lavado de cara» de la Xunta ante la decisión de «destruir os restos da necrópole prehistórica polas obras da autovía».

[Diario de Ferrol] La Plataforma Choiva Ázeda acusa a la Xunta de tratar de lavarse la cara con la exposición "A memoria da Terra" que hoy se abre al público en la villa de As Pontes.

Las críticas del colectivo vienen por el hecho de recordar que fue la Consellería de Cultura la que autorizó la destrucción del yacimiento de A Mourela y la que ahora también aporta los 21.000 euros necesarios para financiar la muestra. Así, desde la plataforma se considera que "agora, sete meses despois da destrución dos restos os profesionales da arqueoloxía presentan una exposición sobre algo que xa non existe", a lo que se añade, además, que "a mostra é simplemente unha defensa da postura irracional que o goberno da Xunta tomou coa decisión de destruir da necrópole prehistórica". Asimismo se entiende que fue una decisión política "mal tomada".

[La Opinión de A Coruña, pro Nuria Rodríguez] La Plataforma na defensa do patrimonio considera que la iniciativa trata de defender la decisión de la Xunta de permitir la destrucción de la necrópolis prehistórica de A Mourela.

Ante a apertura da exposición A Memoria da Terra instalada no edificio de usos múltiples pontés Casa Dopeso, dende a Plataforma queremos manifestar que non estamos en contra de ensinar a cultura ao pobo. Mais sí en contra do engano e a mentira. O tempo bule e eiquí a única Memoria que garda a Terra é a da destrución sistemática do seu Patrimonio Cultural e Natural.

A mostra que prentende facer un repaso pola Historia e presentar os resultados dos diferentes traballos arqueolóxicos levados a cabo no municipio, está financiada pola Consellaría de Cultura da Xunta de Galicia e cústanos aos galeg@s máis de 21.000 €.

Se temos en conta que o número de profesionais que traballaron nas tarefas de escavación da Mourela superou o centenar, sen resultado coñecido polo momento. E que a autorización de Patrimonio para proseguir as obras, viña respaldada pola idea de que non quedaba nada, cando menos susceptíbel de ser conservado. Agora, sete meses despois da destrución dos restos do anel lítico da Mourela, os que se din profesionais da arqueoloxía en Galiza presentan unha exposición sobre algo que xa non existe e que eles mesmos axudaron a destruir cos seus informes. E nós como veciñ@s das Pontes temos que tragar coas súas lerias e pantomimas. Canto máis?

Dende a Plataforma, consideramos que esta exposición é simplemente unha defensa da postura irracional que o goberno da Xunta tomou coa decisión de destruir os restos da necrópole prehistórica. Unha exposición programada xa antes da destrución, para lavar a cara de quen errou na planificación da autovia. Unha exposición en fin, da mentira e do engano para xustificar e correxir o que foi unha decisión política mal tomada e que supuxo a perda dun lugar excepcional do Megalitismo galego.

Agora unha exposición que revisa a historia. Unha historia pragada de roubos, atentados e destrucións sistemáticas do noso Patrimonio. Máis de 80 mámoas e 3 castros devorados por escavadoras na mina de carbón. Casas, cabazos, pontes, cruceiros, muiños derrubados, parroquias enteiras cos seus lugares postergados ao esquecemento da sinrazón. A colección de materiais do Castro de Espiñaredo, desaparecida en mans escuras. O Portorroibo paleocristiano devorado sen compasión. O vaso campaniforme da Vilavella, desaparecido dunha das vitrinas da Facultade de Xeografía e Historia de Santiago. O Chamoselo romano, soterrado baixo coches, casas, rúas e polución. As pontes que nos definen fendendo polos petrís. E un longo etc. Se a exposición reflicte todas estas situacións reais que padeceu e padece o Patrimonio das Pontes, os nosos parabéns para a organización.

Se pola contra atopámonos ante a manipulación da verdade, ante a omisión dos datos e das opinións que testemuñan a situación de desamparo legal que padecen os nosos recursos culturais e ante a declaración pública da ineptitude dos nosos administradores en favor dun malentendido progreso, non nos queda máis que loitar. Loitar para que a verdade da Mourela continúe viva, para que a moura conspiración que aniquilou o noso herdo pague a débeda que mantén coa nosa terra.

Canto Máis?

[La Voz de Galicia] El Ayuntamiento de As Pontes ha puesto en marcha una iniciativa original y novedosa para dar a conocer la historia local. Este viernes a las doce se inaugura en la Casa Dopeso una exposición bajo el título A memoria da terra.

[La Voz de Galicia] Lo bueno vino al final. Tras dos horas de recorrido por los tramos en obras de la autovía Ferrol-Vilalba, la conselleira de Política Territorial, María José Caride, dio dos noticias. Una buena y otra mala. La buena es que su departamento acaba de adjudicar a la unión temporal de empresas integrada por Corsan-Corviam (con sede en Madrid) y Sercoysa (de Pontevedra) la construcción del tramo final de la autovía hasta Vilalba. Caride señaló que a finales de septiembre podrían arrancar ya las obras en esos últimos 13,4 kilómetros-contratadas por 37,4 millones-, que se prolongarán durante un plazo oficial de 22 meses. O sea, que a finales del 2009 viajar de Ferrol a Vilalba (56 kilómetros) y tomar la autovía del Cantábrico (A-8) será coser y cantar: se llegará en menos de media hora a una velocidad límite de 120 kilómetros por hora.

La Opinión de A Coruña - Redacción - As Pontes

Preme na imaxe para ampliala

Cortesía Moncho do Orzán

Zona de Respeto. Tendrá carácter cautelar y podrá establecerse en cualquiera de las clasificaciones de suelo. Su ámbito es el delimitado en cada caso en los planos de ordenación. En el caso de no aparecer grafiado, se aplicará el artículo 30 de las Normas Complementarias y Subsidiarias de Planeamiento Provinciales, en donde se establece una franja con una profundidad, medida desde el elemento o vestigio más exterior del bien que se protege de:

– 50 m., cuando se trate de elementos etnográficos inventariados como hórreos, palomares, cruceiros, etc.
– 100 m., cuando se trate de elementos de arquitectura religiosa (iglesias, capillas, santuarios, cementerios) arquitectura civil o militar.
– 200 m., cuando se trate de restos arqueológicos, de dolmenes, castros y ciudades.

En lo que se refiere a la autorización de obras en el entorno de los monumentos declarados bienes de interés cultural, el artículo 47.2 determina que "Una vez aprobado definitivamente el plan especial de protección, los ayuntamientos serán competentes para autorizar las obras que lo desarrollen, incluidas las de los entornos de los monumentos declarados, y deberán de dar cuenta a la Consellería de Cultura de las licencias concedidas en un plazo máximo de diez días. En todo caso, las intervenciones arqueológicas requerirán la autorización de la Consellería de Cultura".

Máis novas relacionadas en S.O.S. Mourela

[CulturaGalega.org] Era un dos poucos círculos líticos do megalitismo documentados no país. O erudito local Federico Maciñeira localizouno a finais do século XIX, pero as súas pedras foron empregadas na construción dunha estrada. Só despois de ser aprobado o trazado da autovía AG64 entre Ferrol e Vilalba, que atravesaba polo medio do xacemento, se puideron comezar as excavacións na zona, que demostraron a existencia do círculo lítico e unha posterior edificación medieval. Onte a Consellaría de Cultura levantou a zona de cautela sobre o xacemento, tras recibir un informe da Consellaría de Obras Públicas desestimando un cambio no trazado da autoestrada. As escavadoras xa comezaron a levantar a terra. Un activo movemento local e veciñal defendeu durante estes anos a escavación, a preservación dos restos e o desvío do trazado da autoestrada.

Chamamos “progreso” a medrar cultural e humanamente, no respecto e coñecemento polas propias raíces, tradicións e valoración do patrimonio herdado.

Non podemos comprender “progreso” coma tecnicismo puro e duro, que arrase sen piedade e sen atrancos con todo o que nos foi legado, sen procurar ningún tipo de diálogo ou compatibilidade entre o pasado e o futuro.

A Asociación de Estudos Históricos e Sociais “HUME” de As Pontes, queremos denunciar a impunidade coa que os nosos responsables de patrimonio, poden tomar decisións sobre a destrución e desaparición do mesmo. Non podemos comprender cómo as pezas que dan identidade e historia á nosa vila (Vaso Campaniforme, achádegos varios de pasadas prospeccións arqueológicas) poden desaparecer sin ningún tipo de explicación nin de asunción de responsabilidades.

Non podemos quedar calados ante o despropósito e manipulación dos medios de comunicación e as diversas entidades políticas que se viron involucradas, ben co seu goberno ou ben co seu silencio, na desaparición dun dos espazos máis significativos da nosa vila, e no xacemento que máis expresaba de nós mesmos: “A Mourela”.

Unímonos á Plataforma Cidadá para a Defensa do Círculo Lítico da Mourela ó tempo que reclamamos a dimisión de quenes, con decisións coma as que se viñeron tomando, se autoproclaman garantes do noso patrimonio.

Reclamamos asimesmo unha mirada diferente cara ás nosas raíces e o noso legado, entre o que se atopan varias das pontes que lle deron nome á vila, e que sobreviven nun estado deplorable entre o tráfico rodado que soportan, as embestidas dos camións, as humidades non tratadas e a vexetación que as vai cubrindo.

ASOCIACIÓN DE ESTUDIOS HISTÓRICOS E SOCIAIS HUME

Máis novas relacionadas en S.O.S. Mourela

Máis novas relacionadas en S.O.S. Mourela

[La Voz de Galicia] «Atentado patrimonial». Así calificaron ayer Adega y la plataforma en defensa del círculo lítico de A Mourela la destrucción del yacimiento por parte de las excavadoras. En un comunicado, las entidades anuncian movilizaciones de protesta contra la decisión de la Dirección Xeral de Patrimonio.

[La Opinión de A Coruña] Las máquinas que trabajan en la construcción de la autovía que unirá Ferrol y Vilalba, la AG-64, arrasaron ayer en superficie el yacimiento arqueológico de A Mourela, en As Pontes. La Consellería de Política Territorial reanudó las obras en el tramo entre la localidad minera y Cabreiros después de que la Dirección Xeral de Patrimonio confirmase el levantamiento de la cautela que pesaba sobre los restos arqueológicos.

[La Voz de Galicia] La Dirección Xeral de Patrimonio anunció ayer que los restos hallados en A Mourela, como piezas de cerámica y material lítico diverso, permanecen bajo la custodia del Concello de As Pontes. Formarán parte de la exposición A memoria da terra, que Patrimonio y el Ayuntamiento planean abrir este año en Casa Dopeso. Ambas instituciones han firmado ya un convenio para montar la muestra con una aportación de 21.000 euros por parte de Patrimonio.

[La Voz de Galicia] Tendría que haber entrado en servicio en febrero, pero los vehículos no podrán transitar por el tramo As Pontes-Cabreiros de la autovía entre Ferrol y Vilalba (AG-64) hasta un año después. La Consellería de Política Territorial informó ayer de que la construcción del penúltimo trecho de la AG-64 «estará concluída a finais deste ano ou principios do 2008».

[Diario de Ferrol] La Consellería de Política Territorial ha decido reanudar la obra de construcción de la autovía (AG-64), en el tramo comprendido entre As Pontes y Cabreiros, después de que Cultura confirmara el levantamiento cautelar arqueológico que afectaba al círculo lítico de A Mourela.

[El Pais] La Dirección Xeral de Patrimonio Cultural levantó ayer la cautela arqueológica que pesaba sobre los restos del denominado círculo lítico de A Mourela, situados en el municipio de As Pontes y afectados por la autovía Ferrol-Vilalba. Cultura autoriza la continuación de las obras, tras documentar desde junio de 2005 los restos del círculo y tras recibir un informe de la Consellería de Política Territorial que desestima la posibilidad de alterar el trazado.

A Asociación Ecoloxista ADEGA e a Plataforma na Defensa do Patrimonio das Pontes, expoñen:

Hoxe é un día triste para a arqueoloxía en Galiza, mais tamén o é para a Cultura Galega. Os veciños das Pontes non aturaremos máis destruccións do noso Patrimonio, coas nosas mans conseguiremos virar o rumbo desta nave da sinrazón e por a nosa proa na dirección axeitada, que remate dunha vez por todas coa especulación do noso patrimonio cultural.

Xunta de Galicia - Consellaría de Cultura e Deporte - Información aos medios

• Cultura prorrogou sucesivas veces as escavacións desde 2005 para documentar exhaustivamente os restos

• Na zona próxima aos restos do círculo lítico existen tres mámoas ás que non lle afectarán as obras da autovía

Descargar nota de prensa en PDF

Sen facer públicos os estudos dos arqueólogos no Circulo Lítico, sen estudar as tres mámoas que nestes dias serán derruidas, e sen termos constancia de se a Dirección Xeral de Patrimonio deu o visto bo, a CPTOPV decide arrasar hoxe o alto da Necrópole, enclave crucial do patrimonio megalítico.

Segundo acaba de denunciar a "Plataforma na Defensa do Patrimonio das Pontes", a CPTOPV (Conselharia da Política Territorial, Obras Públicas e Vivenda) está nestes momentos a destruir o patrimínio megalítico presente na Necrópole pré-histórica da Mourela, para a construçom da estrada AG-64 que une Ferrol e Vilalva.

Estes factos gravíssimos, de serem confirmados, viriam a supor um salto qualitativo na política do actual governo bipartido à frente da Junta, ao agredir directa e impunemente o património nacional de todos os galegos e galegas, um património único do nosso passado megalítico, sobre cuja existência o referido colectivo pontês tem advertido repetidamente nos últimos anos.

Em nengum caso pode justificar-se a destruiçom do património histórico e cultural de um povo, mas é ainda mais injustificável que semelhante agressom seja feita polas próprias instituiçons públicas que devem salvaguardá-lo. Sobretodo se o motivo é a construçom de umha estrada para cujo traçado existiam alternativas viáveis, como a construçom de um simples túnel proposta por "SOS Círculo Lítico da Mourela", que permitiram pôr em valor o conjunto arqueológico.

Enquanto noutros países com património semelhante se realizam planos de conservaçom e estudo para a sua transmissom às geraçons vindouras, na Galiza, as instituiçons autonómicas desprezam a nossa história, dando prioridade a um progresso mal entendido que nos reduzirá a um ermo sem mais identidade que a queira atribuir-nos a manipuladora historiografia espanhola.

PSOE e BNG estám a assumir umha grave responsabilidade com a decisom de fazer desaparecer o Círculo Lítico da Mourela. É preciso denunciarmos alto e claro essa responsabilidade, incluídas as acçons penais a que puder dar lugar a acçom das máquinas que, ao que todo indica, estám a destruir um pedaço do nosso património nacional.

Assembleia Comarcal de NÓS-Unidade Popular em Trasancos

A Consellería de Política Territorial, Obras Públicas e Transportes reanuda as obras de construción da Autovía Ferrol-Vilalba (AG-64), no treito entre As Pontes e Cabreiros logo de que a Consellería de Cultura confirmara o levantamento da cautela arqueolóxica que pesaba sobre o xacemento da Mourela e que mantivo paralizada ata hoxe a construción desta autovía.

Para mellorar a vixilancia dos nosos bens culturais, a Consellaría de Cultura e Deporte organiza cursos de formación especializada en patrimonio cultural para as forzas de seguridade. A conselleira, Ánxela Bugallo, abriu hoxe na Coruña estas formacións, que se celebrarán ao longo desta semana nas catro provincias.

[La Opinión de Coruña] La Plataforma na Defensa do Patrimonio das Pontes y Adega organizaron este fin de semana en A Coruña el acto Repensando A Mourela.

Máis novas relacionadas en S.O.S. Mourela

[La Voz de Galicia] A través de un convenio con el Concello de As Pontes, la Consellería de Cultura financiará con una aportación inicial de 21.000 euros la elaboración de un proyecto expositivo titulado A memoria da terra. Esta muestra, que estará ubicada en Casa Dopeso, compendiará «todo o traballo arqueolóxico que se fixo en As Pontes, que percorrerá a historia do municipio», en palabras del primer teniente de alcalde, Francisco Dasilva.

REPENSANDO A MOURELA, é a frase escollida para presentar esta actividade, que conta coa colaboración da Asociación de Amigos dos Museos de Galicia.

[Diario de Ferrol] El Consello de la Xunta autorizó un gasto de cinco millones de euros que se invertirá íntegramente en obras complementarias de la autovía Ferrol-Vilalba. En concreto, el dinero irá a parar a actuaciones que se llevarán a cabo en el tramo que discurre entre la villa minera y Cabreiros.

[La Voz de Galicia] El Consello de la Xunta autorizó ayer a la Consellería de Política Territorial a abonar cinco millones a las empresas constructoras del tramo en obras As Pontes-Cabreiros de la autovía entre Ferrol y Vilalba (AG-64) por los trabajos imprevistos que han tenido que acometer, principalmente la excavación arqueológica del círculo lítico de A Mourela, en As Pontes, que duró año y medio.

Os feitos continuados que están a acontecer dentro da área de cautela arqueolóxica da Necrópole da Mourela, repercuten negativamente na integridade do conxunto megalítico e pon en serio risco a súa conservación.

A zona, que se atopa debidamente sinalizada, establecéndose a prohibición de entrada no perímetro da escavación a tódalas persoas axenas as obras, está sendo obxecto nas últimas semanas de diferentes actividades ilegais que poñen en serio risco a conservación deste conxunto megalítico.

Cabe lembrar os recientes actos vandálicos alí producidos, cando varios desaprensivos entraron na zona de escavación cos seus vehículos e fixeron trombos enriba de diferentes estructuras arqueolóxicas referenciadas. Namentras a Dirección Xeral de Patrimonio non estime que facer coa Necrópole, dende a Plataforma entendemos que se deberían realizar un control e unha vixiancia que garantan a conservación deste espazo megalítico.

Ante a revolta que se xerou onte pola tarde, tras unha nova publicada nesta web, gustaríame recuperar este comentario de Manolo Camba.

Este feito é un número máis da longa lista de violacións na clandestinidade que todos nós imos contemplar impunemente.
Como saberedes, o xacemento non goza de importancia para as autoridades, é máis, molesta. Esa é unha das razóns da falta de vixiancia, sabendo como somos moitos de nós, xentes sen estudos, embrutecidas e con gañas de satisfacer ó poder... nobles con o amo e brutos con o povo e os seus sentimentos.
QUÉ FACER? Seguir activos, totalmente activos con espallamento deste xenocidio patrimonial, plantexando, creando frontes novos de actuacións. A impunidade da sua vindeira destrucción está destruida, a nosa musa maría josé caride xunto con o resto de peña está decidida a acabar con a molestia do xeito que sexa,,, si é que o fan os que vendrán a roubar pedras, pois moi ben, ou mesmo que veñan a darlles outra passada con os seus coches os de antes.
Dende logo, dende a LIGA CÉLTIGA GALAICA, este feito non se vai esquencer.
Atentos ó numero 6 da nosa publicación O CAMIÑO DOS ARRIEIROS, que deixaremos nas Pontes moi pronto, nél faremos na súa portada outra denuncia máis deste feito imposible de crér.
Para rematar, quero animarvos, nas Pontes fican moitas cousas que rescatar todavía, e a xente TÉN AGORA QUE ESTAR MÁIS SENSIBILIZADA . Veña, a elaborar un catálogo delas e a pedir publicamente a sua protección oficial, estamos en época de eleccións. ESO PODE SER IDEAL.

1. A NECRÓPOLE DA MOURELA NOS ESTUDOS E INVESTIGACIÓNS

O conxunto megalítico da Mourela é un dos primeiros xacementos en ser estudado con técnicas científicas en Galiza. A singularidade deste caso vén dada polo propio feito de ser obxecto dun estudo minucioso por parte do arqueólogo Federico Maciñeira e por constituir un campo de medoñas no que se conservaban dous círculos de pedra.

A primeira referencia que temos a este respecto atopámola na obra de Saralegui Medina, en 1894, na súa obra Estudios sobre la época céltica en Galicia. Faise eco das investigacións de Maciñeira e cita a existencia no lugar da Mourela dunha necrópole prehistórica formada por cinco medoñas e dous círculos líticos.

[CulturaGalega] É sabido que as grandes obras, ou as que se fan en zonas sensibles, van acompañadas do seu correspondente estudo arqueolóxico. A idea é garantir que os posibles restos que se atopen na zona se poidan estudar e conservar axeitadamente. No entanto, en ocasións cómpre investigar un depósito no medio mesmo da obra, e mesmo ás veces é complicado garantir a preservación dos restos. O último exemplo é o do Círculo Lítico da Mourela, pero canda a el existen moitos máis.

Ao redor de tres mil persoas, segundo os colectivos ambientais e plataformas cidadás convocantes, participaron o pasado domingo nunha manifestación en Santiago baixo o lema «Galicia non se vende. Terra viva e vida digna para todos», que reuniu a organizacións que están contra a especulación e o cemento.

LA INSTITUCIÓN SE REFIERE AL YACIMIENTO DE A MOURELA COMO "SANTUARIO DEL MEGALITISMO"

El organismo entiende que el "grave" impacto sobre los restos arqueológicos se puede evitar con la construcción de un túnel que evite que la zona quede debajo de la autovía.

[El Pais] El Ministerio de Fomento modificará el trazado del AVE en un subtramo de la línea Santiago-Ourense para salvaguardar dos yacimientos arqueológicos ubicados en la aldea de Bendoiro (Lalín). La Consellería de Cultura ha confirmado el acuerdo con el Administrador de Infraestructuras Ferroviarias que permitirá preservar los dos castros. La Dirección Xeral de Patrimonio negocia con Fomento para que la Autovía del Cantábrico no destruya otro yacimiento en Barreiros y con Política Territorial para proteger los círculos líticos de A Mourela, en As Pontes.

[El Pais] La Fiscalía Especializada en Delitos contra el Patrimonio y la Consellería de Cultura reclamaron ayer que las grandes infraestructuras públicas vayan acompañadas de declaraciones de impacto arqueológico, tal y como ya sucede con los informes medioambientales.

A Univesidade de Santiago, púxose en contacto coa Plataforma para confirmarlle o seu interese pola recuperación da memoria oral ao respecto do sitio arqueolóxico da Mourela. Neste lugar recolleronse diversas lendas ao longo de máis de cen anos. O novo traballo consiste en rescatar esta memoria oral.

Os requisitos solicitados pola Universidade son:

- Posuir a titulación de historiador ou etnógrafo
- De xeito preferente, pertencer á comarca obxecto de estudio

O traballo será renumerado pola USC. Os interesados poden contactar cos responsábeis do proxecto no seguinte enderezo electrónico: phfabreg@usc.es

ADEGA e a PLATAFORMA NA DEFENSA DO PATRIMONIO DAS PONTES, logo da publicación do titular no xornal Diario de Ferrol con data 21 de abril de 2007:

“ADEGA y la Plataforma en defensa del patrimonio local editan una revista”

Queren manifestar:

1º. O dossier informativo ao que se fai referencia no artigo foi elaborado de xeito gratuito e voluntario co único fin de divulgar a situación á que se está a ver sometida a necrópole megalítica da Mourela.

2º. En ningún apartado do dossier informativo se afirma que tanto ADEGA como a Plataforma damos por perdido o xácigo prehistórico. É máis, o propio documento ven a por en escea a necesidade de conservación da Mourela, como un conxunto monumental, formado por tres mámoas e os restos dun anel lítico.

3º. No apartado que leva por título ANTECEDENTES, incorpórase a fotografía dunha mámoa do lugar de Carracedo, tomada no ano 1975, pouco antes de ser destruida por mor das expropiacións de ENDESA. En ningún lugar se especifica a relación da imaxe co destruido Castro da Uz.

4º. Nesta mesma seizón indícase a “destrución” de dúas mámoas e o anel menor debido á instalación de dúas naves industriais “enriba” destes elementos catalogados. En ningún momento se fala de termos como “desaparición” ou “entorno”.

5º. En ningún apartado do dossier se fan críticas á actual Dir. Xeral de Patrimonio, por mor da non valoración do custe do túnel. Sí á Dir. Xeral de Obras Públicas, organismo que declinou facer valoracións ao respecto da alternativa.

La Plataforma na defensa do Patrimonio das Pontes, así como Adega, dan prácticamente por perdido el yacimiento prehistórico de A Mourela.