A entidade pontesa presenta un riguroso traballo de documentación no que expón as diferentes cuestións que afectan ao patrimonio cultural da localidade pontesa. Nel analízanse pormenorizadamente as orixes da destrución patrimonial no concello, o papel das administracións públicas, algúns aspectos relacionados coa lexislación en materia de conservación e protección do patrimonio, así como as principais problemáticas e potencialidades dos recursos culturais locais.

O informe denuncia ademáis os incumprimentos por parte do Laboratorio de Investigacións Arqueolóxicas e o propio concello, en materia de divulgación da información científica xerada polo laboratorio no marco de varios convenios de colaboración anuais e a perda desta información xerada durante catro anos con diñeiro público. O documento que sinala que o orzamento co que contaba o LIA para o ano 2003 ascendeu a 150.000 euros, ampliados en anos sucesivos ata acadar a cifra de 300.000 euros, denuncia que a día de hoxe, o Concello de As Pontes, non conta cos datos recopilados polo laboratorio nos seus 4 anos de funcionamento e comprometidos por convenio.

O documento aclara tamén as circunstancias que motivaron a paralización das obras no casco histórico de As Pontes e o papel que xogou a entidade na defensa do patrimonio cultural da vila. A Ponte dos Ferros, a Fonte das Boliqueiras e o Cristo da Penamoura son algúns dos elementos afectados recentemente aos que se fai referencia no informe.

Preme na ligazón para descargar o Informe sobre o estado do patrimonio cultural do concello de As Pontes, 2013

Carta da Mesa de Normalización Lingüística das Pontes, dirixida o Alcalde deste Concello, reclamando que se faga a nova edición do libro "Historia de Puentes de García Rodríguez" en galego como era a intención de D. Enrique Ribera Chao, o finado autor do libro

As Pontes, 18/01/13

A/A Alcalde-presidente da corporación municipal Sr. Valentín González Formoso

Moi señor meu:

Dirixímonos a vostede dende a Mesa pola Normalización Lingüística por mor da nova publicación do libro Historia de Puentes de García Rodríguez, que vostede anunciou na homenaxe a D. Enrique Rivera Rouco polo décimo aniversario do seu pasamento.

Esta nova causou unha grande decepción entre os membros da nosa asociación, xa que isto significaba que a proposta presentada había tempo aos seus compañeiros de corporación Antonio Castro e Sara Ramos fora totalmente ignorada.

Como saberá, a intención e o desexo de D. Enrique sempre foi que a súa obra estivese escrita en galego, cousa que non se fixo dende un principio polo medo do propio D. Enrique e das persoas que transcribiron o libro a cometer erros escribindo nunha lingua na que, desgraciadamente, non foran alfabetizados.

Coñecedores deste feito, os membros da Mesa decidimos ter unha xuntanza coa Asociación de Estudos Históricos HUME para ofrecer ao Concello unha proposta que consideramos ben atractiva: a tradución do texto á nosa lingua xunto con outra serie de melloras no propio contido da obra. Suxeriuse a modificación das imaxes por outras de maior calidade e resolución así como a posibilidade da inclusión dun anexo no que HUME inseriría actualizacións de datos e/ou comentarios sobre certos erros do texto orixinal.

Consideramos que esta opción pode ser bastante máis proveitosa tanto para o Concello como para todos os habitantes e posibles visitantes da nosa vila, polo que lle pregamos que rexeite a idea do facsímile e se decante polo proxecto que lle estamos a ofrecer.

Agardando a súa pronta resposta, reciba un cordial saúdo.

Mónica da Silva Beceiro
Responsable local A Mesa pola Normalización Lingüística – As Pontes

[Diario de Ferrol] Desde hace cuatro años, la Plataforma na Defensa do Patrimonio das Pontes convoca las Xornadas Mouras con el único propósito de divulgar los valores culturales y patrimoniales del Camiño dos Arrieiros. Se trata de una vieja ruta comercial que enlaza la antigua villa minera con el término municipal de Mañón.

Este año, la convocatoria se fijó para la jornada del día 15 y tendrá como principal referencia el salón de actos de la Casa Dopeso, si bien habrá actividades que se celebrarán en otros escenarios.

El programa arrancará a las diez de la mañana con la primera de las intervenciones. La misma correrá a cargo del investigador del CSIC Xosé Lois Armada Pita, que disertará sobre el puerto de Bares y los estudios realizados por el arqueólogo ortegano Federico Maciñeira en torno a esta estructura portuaria y el camino que da origen a las jornadas. Después de una pausa para el café, será el turno de la investigadora Patricia Mañana Borrazás, que introducirá algunos aspectos relacionados con las intervenciones arqueológicas llevadas a cabo en los túmulos 4 y 5 de Forno dos Mouros en Ortigueira. La primera parte del programa concluirá con la intervención del técnico cultural de la Diputación, Senén López, que hablará sobre la puesta en valor de caminos históricos en Galicia desde la perspectiva arqueológica.

El casco urbano de Mañón será el destino de aquellas personas que deseen tomar parte en la comida de confraternidad, prevista para las dos de la tarde. La participación en esta última iniciativa implicará el desembolso de 15 euros por persona. La cuarta edición de las Xornadas Mouras concluirá a media tarde, una vez que los asistentes realicen una visita guiada por algunos de los elementos patrimoniales más significativos del Camiño dos Arrieiros.

[El Progreso – CRISTINA ARIAS] Inmerso durante máis de tres décadas no mundo da educación, onde non ten un horizonte definido sobre a súa xubilación, José María López Ferro, profesor de Monte Caxado é moito máis que un mestre. Fundador do Museo Etnográfico que se espalla polos propios corredores do centro educativo e presidente da asociación de estudos históricos da localidade HUME, o seu traballo vai máis alá das aulas en prol da cultura, a historia e o patrimonio.

Nun pobo como As Pontes, o maior xerador de enerxía de España, é máis importante o valor industrial que a historia e o patrimonio?
Sempre cobrou máis importancia ese aspecto que os aspectos histórico, etnográfico, social... A industria marca a pauta.

Falar de industria nas Pontes é falar de Endesa. Que supuxo a chegada da eléctrica para o patrimonio pontés e para a vila?
O museo de Monte Caxado iniciouse no 84-85 e unha das motivacións foi a perda de oficios, de tradicións, de costumes... que se empezaba a dar dez anos despois do emplazamento de Endesa nas Pontes. Durante esa época pérdese moito patrimonio de tipo etnográfico e histórico. E cambian outras moitas cousas: as relacións sociais, a forma de facer os traballos, hai moita xente desplazada polas expropiacións...

E chega moita de fóra. Houbo unha ruptura coas raíces?
Para uns si, para outros houbo un afianzamento desas raíces. Non hai que analizar a chegada da xente como nada malo; tamén se intercambian costumes, usos... Pero si que cambiou moito a vida.

Coa desaparición e a creación do lago, nace un proxecto de crear un Museo da Minería. Que lle parece esta iniciativa?
Non é algo que me atraia pero non me parece mal. Está ben porque dentro duns anos todo desaparecería, pero vexo tamén outras necesidades como a creación dun museo arqueolóxico.

Podería englobarse todo nun mesmo espazo?
Probablemente. Depende das ideas políticas e do que queiran facer, pero podería facerse. E tamén habería que incluir os restos fósiles que se atoparon na mina.

Como valora a situación do patrimonio pontés? É moi pesimista?
O patrimonio pontés sufriu dende principios dos 70 e perdeuse moito, con situacións máis graves nos últimos tempos coa destrución da necrópole da Mourela. Pero entre a Plataforma na Defensa do Patrimonio, Hume e algunhas actividades que se van facendo se está a poñer máis en valor o patrimonio. Pero hai que ser francos, temos un patrimonio que necesita conservación e non a ten.

Cuatro piezas del fondo arqueológico almacenado en As Pontes sin protección durante años forman parte de una exposición sobre la historia de la piedra en Galicia de la Cidade de la Cultura

[El Progreso – CRISTINA ARIAS] Estuvieron ocultas durante años. Nunca fueron expuestas al público. Almacenadas sin protección en un local de la estación de autobuses de As Pontes, ante las críticas de los defensores del patrimonio y los silencios de las administraciones. Hasta junio de este año, cuando cuatro piezas de los cientos del fondo arqueológico amontonado en unas dependencias sin habilitar fueron seleccionadas para formar parte de la primera exposición de la Cidade da Cultura ‘Gallaecia Petrea’, «un recorrido por la presencia de la piedra en la cultura gallega».

«Un dos meus obxectivos era mostrar ao público pezas que non están en museos, aproveitar para sacalas e dalas a coñecer», explica el arqueólogo Ignacio Vilaseco, el comisariode la sección de Prehistoria de la exposición y el encargado de incluir los restos ponteses en una colección que busca explicar la historia a través de la piedra.

«O Concello das Pontes cedeunos un cincel e tres contas de coral de variscita que se atoparon na mámoa Illade 0», explica Vilaseco que indica que «o material pese a non estarexposto coñécese polos informes e sabiamos que estaba alí depositado». «Patrimonio autorizou e actuose como con calquera outra administración», añade, mientras destaca que las piezas seleccionadas son algunas de las más «interesantes» de los fondos almacenadosen As Pontes.

«As contas de variscita son pezas bastante escasas en Galicia. Ese tipo de contas tan só se atoparon en cinco ou seis xacementos», explica el arqueólogo del Servizo de Arqueoloxía de la Direción Xeral de Patrimonio de la Xunta.

«Esta selección supone poner en valor el patrimonio salido de nuestro pueblo», apunta el regidor, Valentín González Formoso, al igual que defienden otras asociaciones culturales, que, sin embargo, reclaman que los restos puedan verse en As Pontes.

O sábado pasado celebrouse unha homenaxe ó que fora Cronista Oficial das Pontes, Don Enrique Rivera Rouco, con motivo do décimo aniversario do seu pasamento, acto que estivo organizado polo Liceo das Pontes e ó que asistiron representantes das diversas asociacións culturais e veciñais, ademais do alcalde, Valentín González Formoso, e varios membros da corporación municipal pontesa.

Abriu o acto Juan Pérez Folla, en representación do Liceo pontés. De seguido tomou a palabra José María López Ferro, Presidente da asociación Hume de Estudos Históricos, que esbozou os datos biográficos de Don Enrique, cariñosamente coñecido polo Cura dos Chaos, así como a súa figura humana, salientando que “non era soamente o crego, era un veciño máis, un amigo. E isto era así porque a súa forma ou xeito de ser era especial: humilde, sinxelo, cheo de humanidade, servicial, de bo carácter, desinteresado, meticuloso no traballo, preocupado polos demais, sempre disposto a axudar”. Ferro tamén fixo referencia á súa obra, destacando o libro “Historia de Puentes de García Rodríguez”, publicado en 1976, dicindo que “durante os 36 anos que van da súa publicación foi a biblia da nosa historia, pois xeracións de estudantes consultárono ao longo deste tempo ao ser o único referente do noso pasado”. Unha publicación que, segundo Ferro, “ten unha gran importancia principalmente, nun feito moi salientable, o de ternos dado identidade, identidade como pobo, ese é o seu mérito”.

Ferro rematou a súa intervención para, no nome de Hume, solicitar ó concello que a biblioteca municipal leve o nome de Don Enrique, ademais de “…sen facer menosprezo ao autor, eu tamén atreveríame a pedir unha estatua máis realista que a que aquí temos para que a xente se lembre ou saiba de cómo era realmente. Quedaría ben na praza da Vila, lugar que si lle gustaba, polo que tiña de histórico. Solicitamos ao Sr. Alcalde un xesto neste sentido. Tamén que aquí temos un fillo predilecto de As Pontes de García Rodríguez, ninguén máis ca el o merece”.

[El Progreso] El Concello de As Pontes, en un intento por poner en valor y dar a conocer la figura del que fue el cronista oficial de la localidad, reeditará este año la obra de Enrique Rivera Rouco, ‘Historia de Puentes de García Rodríguez’, un libro publicado en 1976 y considerado por muchos, como destacó el presidente de Hume, José María López Ferro, «a Biblia da historia das Pontes».

[Diario de Ferrol] El pueblo de As Pontes todavía hoy no se ha olvidado de su cronista oficial, Enrique Rivera Rouco, a pesar de los diez años que ya han transcurrido desde su fallecimiento. El reconocimiento de los vecinos del municipio hacia una persona que, además de poner en valor el patrimonio artístico de la villa, ejerció su vocación sacerdotal en las parroquias de O Freixo, Somede, Lousada, Xermade, Aparral, y Roupar se volvió a poner ayer de manifiesto con la asistencia masiva de personas al acto organizado por el Liceo Recreativo y Artístico de As Pontes.

A Asociación de Estudos Históricos e Sociais “Hume” convoca o I Concurso Fotográfico : “AMOSANDO O NOSO PATRIMONIO”, adicado a temas sobre o Patrimonio Natural, Industrial, Cultural, Arqueolóxico, Etnográfico e Artístico poñendo de relevo tanto a súa evolución coma o estado no que se atopan; o que se fai ou se desfai, destacando aspectos relativos á reconstrucción e conservación axeitada, así coma o expolio ou destrucción,e abandono a que se ven sometidos boa parte dos bens móveis e inmóveis, así coma moitos costumes e festas tradicionais que forman parte da chamada memoria colectiva do Concello das Pontes.

Con este aporte fotográfico, a Asociación “Hume” incrementará para o futuro e para o seu estudo, o arquivo fotográfico sobre o tema patrimonial dende diferentes obxectivos.

[El Progreso, por Cristina Arias] En una lucha contra el olvido y una apuesta por poner en valor el patrimonio, la Plataforma en Defensa do Patrimonio das Pontes y la Liga Céltiga Galaica organizan por tercer año una caminata por el Camiño dos Arrieiros, una vía milenaria de intercambio comercial en el norte de Galicia.

El camino, 52 kilómetros que unen As Pontes y el puerto de Bares, "empregouse dende a Prehistoria como vía de intercambio comercial, constituíndo unha das rotas principais de comunicación entre os pobos do noroeste peninsular, das Illas Británicas e da península Armoricán", explican desde la Plataforma pontesa. Los antiguos arrieros, que transportaron durante siglos todo tipo de mercancías sobre mulas y caballos, le dieron su nombre, que se mantuvo con el paso del tiempo. Ahora, con la mirada fija en aquellos comerciantes del ayer, los caminantes actuales, concienciados con la importancia de mantener el pasado, tratan de recuperar su historia y mantener vivo su patrimonio, con más de 80 mámoas, decenas de pedrafitas, cruces de piedra y cristos.

"É un camiño milenario, antiquísimo", explica Manuel Camba, el presidente de la Liga Céltiga Galaica y uno de los mayores estudiosos de esta vía. "Levamos investigando o Camiño dos Arrieiros dende hai máis de 20 anos", apunta, mientras destaca que se consiguió "apoio e sensibilización, aínda que todavía falta moito".

Camba, que critica que en estos años se destruyó mucho patrimonio, destaca la buena colaboración que surgió con la Plataforma na Defensa do Patrimonio das Pontes, algo por lo que está "moi satisfeito", porque "xa hai en quen delegar para asumir o traballo".

[El Progreso, por Cristina Arias] Algúns edificios mantéñense aínda hoxe en pé, outros xa desapareceron. Moitos case sen deixar rastro. Algúns seguen aí, sen mostrar o que foron anos atrás, séculos atrás, cando eran centros de vital importancia, cando se converteron nos primeiros hospitais da comarca de Terra Chá e As Pontes.

[El País] Manuel Rivas -. Hai quen pensa que en Galicia se están a facer estradas de máis. Disque temos xa, en escala, a rede de asfalto máis longa de Europa. Que en vez de seguir destripando montes, esfarelando prados e veigas, rilando fragas, o que cumpría agora era coidar, pintar e sinalizar as estradas que hai, moitas delas verdadeiros "corredores da morte". O caso é que pasamos de ser un país incomunicado a un país encrucillado: xa non sabemos por onde saír. Hai estradas que levan dun lugar a outro, mais a estrada principal de Galicia semella ser esa que leva a ningures. Vivimos o retorno ao dilema fatal: ou emigrar ou ir a ningures.

Entón, para que e por que máis estradas e vías rápidas? Por que a política de austeridade non atinxe nunca ao asfalto?

Ben. É hora de descubrir o segredo.

Onte ás sete da tarde tivo lugar no Concello o acto de presentación do libro "Clube Deportivo As Pontes. 50º aniversario da súa federación", escrito por Antón Ferreiro, coa colaboración de Xose Ferreiro. No acto estiveron presentes o Alcalde de As Pontes, Valentín González Formoso, a Diputada Provincial e Concelleira, Montse García, o presidente do clube, Xaime Castro, ademáis de Kiko Da Silva (BNG), Sara Prada (PP), os futbolistas da primeira plantilla do CD As Pontes, directivos e adestradores do clube pontés e demáis público.

O libro, editado polo clube pontés e coa financiación da Deputación da Coruña coa intermediación de Montserrat García,
é un laborioso traballo que conta con cerca de 300 folios, onde se pode ver a historia dos comezos do fútbol pontés, dende 1933 a 1960, a federación do clube e os seus cincuenta anos de historia ata o 2010, incluíndo a totalidade de partidos, clasificacións e planteis, o palmarés dos equipos de base, todos os escudos, presidentes e directivas do clube, e ó redor de unhas 300 fotografías dos distintos equipos.

Ó final do acto, o clube tivo a boa iniciativa de obsequiar con un exemplar a cada un dos asistentes, e os autores, ademáis do Presidente e o Alcalde asinaron os libros a preto dun centenar de persoas.

Editaronse uns 2000 exemplares do libro, dos que se fará cargo o Clube Deportivo As Pontes.

Video da Mesa Redonda celebrada ao abeiro das II XORNADAS MOURAS, celebradas o pasado mes de decembro nas instalacións do Lar das Pontes.

Endesa cede temporalmente restos fósiles hallados en su mina de lignito para una muestra de la Casa de las Ciencias

[La Voz de Galicia] Hace 28 millones de años Galicia tenía un clima subtropical, muy parecido al que tiene hoy la península de Florida. Contaba con una selva similar a la de Costa Rica, con árboles muy grandes y exuberantes y helechos trepadores. Lagos y pantanos eran, pues, el hábitat idóneo para los cocodrilos, y por ello no es raro que en los últimos años se hayan encontrado en la mina de lignito pardo de Endesa en As Pontes restos fósiles de este tipo de reptiles con una antigüedad de unos 28 millones de años, correspondiente a la etapa del Oligoceno.

Desde los años 80, primero por casualidad, y después ya como fruto del muestreo, los geólogos de Endesa fueron encontrando distintas muestras, entre las que figuran varios fósiles óseos de cocodrilos, entre los que figuran un cráneo, vértebras y un trozo de tibia. «Seguro que no son todos del mismo ejemplar, pero sí de la misma familia», explica Ramón Valle, geólogo de la mina.

Ahora, cinco piezas han sido cedidas temporalmente a la Casa de las Ciencias de A Coruña, que las incorporará a la renovada muestra Palabras da ciencia, y servirán para explicar, entre otros, el cambio climático. La exposición será inaugurada mañana.

En concreto, la eléctrica ha cedido parte de un cráneo, una vértebra, un trozo de una tibia y una serie de placas de la armadura del reptil.

Algunos restos están expuestos en la entrada de las dependencias de la mina -que se está transformando en un lago- entre los que también se encuentran partes de setas, fósiles de un hipopótamo pigmeo y un esqueleto de rana perfectamente conservado.

Video da terceira intervención das II XORNADAS MOURAS, celebradas o pasado mes de decembro nas instalacións do Lar das Pontes.

Video da segunda intervención das II XORNADAS MOURAS, celebradas o pasado mes de decembro nas instalacións do Lar das Pontes.

Video da primeira intervención das II XORNADAS MOURAS, celebradas o pasado mes de decembro nas instalacións do Lar das Pontes.

[El Progreso] La Irmandade As Pontes-Lesneven, una de las más veteranas de Galicia, celebrará el próximo mes de julio el vigésimo aniversario del hermanamiento entre la villa bretona de Lesneven y el concello de As Pontes con un nuevo encuentro, que tendrá lugar del 14 al 22 de julio en la localidad pontesa.

A sala do Mercado Vello acolle dende o pasado martes e ata o día 8 de marzo a mostra fotográfica adicada á historia do fútbol nas Pontes, centrado principalmente dende a súa federación en 1960.

Na mesma reflíctese en fotografías a vida dun dos clubs históricos do fútbol galego, non xa a nivel de competición oficial, senón dende a súa fundación no verán do ano 1933 cando se fundou o primeiro equipo na localidade pontesa, o cal durante case trinta anos disputou partidos amigables contra equipos de localidades veciñas.

Terían que pasar case trinta anos para que o Club tomase vida oficial pasando a chamarse Calvo Sotelo, logo Endesa As Pontes en 1973 para finalmente recuperar o seu primeiro nome, Club Deportivo As Pontes, o cal retornou á súa categoría, a Terceira División, precisamente no ano do seu cincuentenario.

[El Progreso, por Cristina Arias] O arqueólogo Marcial Tenreiro Bermúdez defende que crear unha ruta de sendeirismo no Camiño dos Arrieiros, que abrangue das Pontes a Bares máis de 80 mámoas, sería unha forma de poñelo en valor, pero subliña que «é imprescindible a implicación real das administracións».
MARCIAL TENREIRO é un defensor acérrimo do patrimonio e da importancia da súa conservación. Por eso, aparte do seu traballo como arqueólogo e mestre na Universidade, participa en xornadas e obradoiros baixo a premisa de que divulgar é «protexer».

Participou nas ‘Xornadas Mouras’ das Pontes, centradas no Camiño dos Arrieiros. Que destacaría del?
É un xeito doado de facer unha viaxe no tempo, pois percorrer o Camiño dos Arrieiros significa andar por unha ruta pola que se veu andando desde o 5000 a.C. ata practicamente antonte. É un camiño con moita historia, unha historia que se pode ver e pisar.

Leva o nome dos que transportaban mercadorías das Pontes a Bares. Soportaba moita afluencia?
É difícil precisar a afluencia total, pero cumpría un papel moi importante nas relacións entre o interior e a costa. O tránsito era fundamentalmente estacional, concentrado sobre todo nos meses de bo tempo.

[La Voz de Galicia] La Plataforma na Defensa do Patrimonio das Pontes organiza la segunda edición de las Xornadas Mouras en la que abordará la historia del Camiño dos Arrieiros, es decir, la ruta de 53 kilómetros que por el corazón de la montaña une la villa minera con el puerto de Bares y que en el pasado era utilizada por las personas que llevaban las mercancías de un lugar a otro. La cita está prevista para el 11 de diciembre, a partir de las diez de la mañana, en el Cine do Lar de Endesa en O Poboado.

La jornada arrancará con una ponencia de Carlos Otero Vilariño titulada Unha ruta cultural no Ortegal. En torno a las once de la mañana, le tocará el turno a Moncho do Orzán que analizará O cantar do arrieiro. En torno a las 11.30 horas se hará una pausa para tomar un café y al mediodía se retomará el desarrollo de las jornadas con una conferencia de Marcial Tenreiro Bermúdez que llevará el título de Un camiño entre mámoas.

Cuarenta minutos más tarde los organizadores prevén proyectar el videoreportaje Roteiro cultural polo camiño dos Arrieiros y finalmente habrá una mesa redonda con el título A recuperación do camiño.

VideoReportaxe sobre o roteiro cultural organizado pola Liga Céltiga Galaica e a Plataforma na Defensa do Patrimonio das Pontes o pasado mes de abril. Esta actividade levou aos participantes a través do Camiño dos Arrieiros, antiga vía comercial que transcorre polos concellos de As Pontes, Mañón e Ortigueira. Logo da primeira etapa realizada o pasado mes de marzo entre As Pontes e Mouraz (Mañón), tivo lugar a segunda o pasado mes de abril entre Mouraz e a Praia de Vares.

Hai unhas semanas Sonia López, presentadora do programa O meu barrio da TVG, achegouse á nosa vila para coñecer o barrio das Campeiras e algúns dos seus veciños. Aquí está o documento:

[La Opinión de A Coruña] La Casa Dopeso, en el municipio de As Pontes, acogió ayer a la tarde la presentación de Álbum/Memoria, una publicación que recoge la historia de más de medio centenar de familias de los barrios de Meidelo y O Vilar, ambos pertenecientes a la parroquia de A Vilabela.

No ano 1904 por iniciativa do entón xuíz de Paz, Manuel Fernández Vidal, a celebración das festas prolongouse un día máis para celebrar o patrón pequeno o festivo seguinte, que nese ano foi o 25 de xullo.

O lugar elixido foi unha finca dunhas oitenta áreas de superficie, situada nunha volta do río Eume preto da Areosa, poboada de carballos e outras árbores pequenas. A finca, coñecida como a Illa da Ramalleira, era propiedade de Sergio Rivera Chao e estaba totalmente rodeada polo río Eume, polo que os romeiros tiñan que achegarse a ela a través dunha pequena ponte..

A partir desa data e ata 1948 os ponteses e visitantes ían de romaría a esta paraxe na popularmente chamada Festa da Isla, nome que aínda os veciños seguían empregando cando xa se celebraba na actual fraga.

A CAPELA DO CARME

O santuario do Carme é a continuación da primitiva ermida de Santa María Magdalena, situada no paraxe chamado barrio da Magdalena.

A actual capela, ampliada en 1880, foi construída no ano 1738 logo de constituírse a Confraría do Carme, pasando a ser patroa de As Pontes a Virxe do Carme e co-patroa Santa María Magdalena.

De todo elo dan conta os libros da confraría que expoñen as vicisitudes da fundación, a relación de confrades e a administración do santuario.

A confraría fundouse en 1736 e os estatutos foron aprobados en 1741, cunhas regras polas que se rexeu ata hoxe e que foron aprobadas polo entón bispo de Mondoñedo, Fray Antonio Sarmiento de Sotomayor.

Enfronte da capela hai un cruceiro de granito instalado en 1828. Ten un capitel corintio ornamentado cunha cabeza de anxo. A cruz ten no reverso (mirando á capela) unha imaxe de Cristo crucificado e no anverso unha da virxe co neno no brazo. Nunha das catro caras da base presenta as imaxes, en baixo relevo, da Dolorosa e da Magdalena, e noutra a inscrición “Devoción de Don Francisco Bouza, natural de Las Grañas. Año de 1828”.

A parroquia máis oriental do concello das Pontes, O Aparral, celebrou esta fin de semana o seu patrón, San Xoán. A xornada festiva comezou con bombas de palenque, despois unha misa cantada pola Coral da Capela, seguida da tradicional procesión arredor da igrexa e o cruceiro. A sesión vermú estivo amenizada pola orquestra Trova, da Coruña.

No transcurso do acto leuse un comunicado lembrando a Luis Balseiro, un dos organizadores das festas, quen días antes tivo que ingresar nun hospital, onde se está a recuperar dunha doenza. Por este imprevisto contratempo, todo o peso da organización da festa foi para o seu compañeiro José López Carballeira.

A continuación máis de douscentos comensais degustaron as excelencias dun polbo á feira e carne ó caldeiro. Entre os asistentes estaban os aparraleses de máis idade, como os irmáns Enrique e Constante Ledo Bello, de 87 e 83 anos, que viviron no desaparecido lugar de Carracedo da parroquia da Vilabella e hoxe Enrique reside na Pedrafita e Constante nos Chaos. Tamén se achegaron á festa o matrimonio formado por Darío Caaveiro Ramos e Carmen Prieto Romero, de 82 e 80 anos, que habitan na aldea de Sexe. Igualmente víase moi leda a María Silva Prieto, de 81 anos, veciña da Pedrafita.

O Dúo Caramelo foi o encargado de poñer música á tardiña e a citada orquestra Trova a verbena. O domingo moitos festeiros acudiron a unha sardiñada.

[ABC] "Historia baixo os nosos pés" es el título de la exposición arqueológica y etnográfica inaugurada hoy en la Fundación Ortegalia de municipio coruñés de Ortigueira, que repasa las huellas de la historia en la comarca y el estilo de vida de sus pobladores del paleolítico a la Edad Moderna.

Esta visión se ofrece a través de setenta piezas entre las que se cuenta un vaso campaniforme hallado en Veiga de Vilavella, (As Pontes), una maza, y piezas de oro, entre otros valiosos materiales.

El Conselleiro de Cultura, Roberto Varela, y el alcalde de la villa, Rafael Girón, fueron los encargados de abrir este mediodía al público esta muestra temporal, financiada por la Xunta, que podrá ser visitada hasta el próximo 29 de junio, en la dependencias de la Fundación Ortegalia, según indicaron fuentes del municipio.

[El País] REPORTAJE: El místico de izquierdas
El documental CineClube Carlos Varela (Ramiro Ledo, 2006) recupera las imágenes grabadas durante el tardofranquismo por Carlos Varela, militante lucense de la Unión do Povo Galego (UPG) muerto en 1980. En una de las secuencias, un hombre con barba, gafas de sol estilo policía de Los Ángeles, camisa setentera y cierta estatura arenga a la multitud. Habla de la estrella de cinco puntas, de su significado internacionalista proletario y de su estampado en la bandera gallega.

Se llama Ramón, Moncho, Valcarce Vega, el célebre cura das Encrobas que durante los años de la transición se erigió en tótem de la izquierda nacionalista. Muerto en 1993, la editorial Trifolium acaba de colocar en las librerías sus Diarios inéditos e outros textos.

O Club Deportivo As Pontes pode iniciar este domingo os actos conmemorativos do cincuentenario do seu ingreso na federación de fútbol co ascenso matemático á Terceira División despois de nove temporadas consecutivas na preferente autonómica.

A falta de catro xornadas para o final de liga o As Pontes e Mesón do Bento, primeiro e segundo clasificados empatados a 76 puntos, están con dez e once puntos sobre Dorneda e Betanzos, co que un triunfo seu ou o resultado que acaden terceiro e cuarto daralles matematicamente a ponteses e ordenses o ascenso á categoría nacional. Logo os dous terán que loitar no Poboado polo título de liga na penúltima xornada de liga.

O As Pontes como club federado naceu oficialmente co nome de Calvo Sotelo o 28 de setembro de 1960, despois pasou a ser Endesa en 1973 e en 1982 Endesa As Pontes para recuperar o seu nome inicial de As Pontes en 2002, aínda que o club xa levaba existindo dende 1933, polo que o fútbol pontés atópase entre os máis antigos do fútbol galego e incluso español, con máis de setenta e cinco anos de historia.

A asociación de Estudos Históricos Hume vén de presentar o cartel das xornadas que organiza de xeito anual para celebrar o mes da lingua galega, que este ano está adicado ao poeta do Courel, Uxío Novoneyra.

O ciclo de conferencias comezará o vindeiro venres día 23 coa intervención de Esperanza Piñeiro de San Miguel e que falará das lendas na nosa comarca. O venres día 30 será o turno de Bernardo Penabade Rei, que a través da proxección do documental audiovisual “Modelo Burela”, falará do paradigma da comunicación lingüística.

A intervención deste venres 16 tivo que ser aprazada por indisposición do poñente, Juan Permuy Alvariño (D. Juan). A súa intervención versará sobre a ensinanza nas últimas décadas no concello das Pontes.

As conferencias darán comenzo ás oito e media do serán.

O pasado día 27 tivo lugar a primeira etapa do roteiro cultural Camiño dos Arrieiros, que levou aos máis de 20 participantes ao longo duns 26 km. O roteiro, -organizado pola Plataforma na Defensa do Patrimonio das Pontes e a Liga Céltiga Galaica, e coa colaboración da Asoc. de Estudos Históricos HUME, a Asoc. Informática Amigus e o Clube de Montaña O Caxado- desenvolveuse ao longo do Camiño dos Arrieiros dende As Pontes ata o Cristo de Mouraz en Mañón, visitando entre outros a cruz do Rego do Ouro, o cristo da Faladora ou o Forno dos Mouros.

[El Progreso] La Plataforma na Defensa do Patrimonio de As Pontes solicita a la Xunta «a inmediata paralización dos traballos de reforestación» que Endesa está llevando a cabo en el entorno de la mina de As Pontes, en el lugar de O Grou, ya que afectan a una necrópolis megalítica.

Desde el organismo local denuncian que la eléctrica, dentro de su Plan de Ecoeficiencia que incluye la reforestación de más de 700 hectáreas de terreno, acaba de producir daños en tres mámoas, elementos catalogados en el Inventario de Xacementos Arqueolóxicos de la Xunta de Galicia.

Los miembros de la plataforma ciudadana critican que los trabajos de reforestación, realizados con maquinaria agroforestal, penetraron el área de tumulación, así como en sus áreas de protección, «sen que houbera ningún arqueólogo realizando labouras de control arqueolóxico». Por eso, exigen la apertura de diligencias «a fin de aclarar os feitos e valorar a magnitude da destrución», así como la restitución de los elementos afectados.

La plataforma, además, solicita que se establezca un área de protección arqueológica en la que se prohiba la plantación en la zona, para que no se ponga en riesgo «a integridade dos elementos» y la instalación de balizas, tanto en el área de cautela arqueológica como en todos los elementos catalogados existentes en las propiedades de Endesa, susceptibles de ser reforestados en sucesivas fases del Plan de Ecoeficiencia.

A través de éste, en un primer paso Endesa plantará más de 700 hectáreas para compensar las emisiones de CO2 derivadas del consumo de su sede social en Madrid.

A Plataforma na Defensa do Patrimonio das Pontes vén de denunciar ante a Dirección Xeral de Patrimonio da Xunta de Galicia, a destrución de tres mámoas emprazadas en terreos de Endesa no lugar do Grou dentro do Plan de Ecoeficiencia da eléctrica que inclúe a reforestación de máis de 700 hectáreas de terreo.

As mámoas afectadas están catalogadas no Inventario de Xacementos Arqueolóxicos da Xunta de Galicia, e correspóndense con Monte Grou - M1 con clave de identificación GA15070034, Monte Grou – M2 con clave GA15070035 e Monte Grou – M3 con clave de identificación GA15070036.

Os terreos onde se ubican foron recentemente arados e roturados para o seu aproveitamento forestal dentro do Plan de Ecoeficiencia da eléctrica. Estes traballos de reforestación foron realizados por maquinaria agroforestal que practicou varios sucos de 50 cm. de profundidade que penetraron e atravesaron a área de tumulación dos tres elementos catalogados así como as súas áreas de protección. Segundo tivo coñecemento a Plataforma, os traballos de maquinaria efectuáronse sen que houbese ningún arqueólogo realizando labouras de control arqueolóxico.

A Plataforma na Defensa do Patrimonio das Pontes xunto á Liga Céltiga Galaica, e coa colaboración do Clube de Montaña O Caxado, a Asociación de Estudos Históricos Hume e a Asociación Informática Amigus organizan un roteiro cultural polo Camiño dos Arrieiros para o día 27 de marzo. A actividade está deseñada en dúas xornadas. Para esta primeira, establécese un percorrido duns 20 km. a través dos concellos das Pontes e Mañón. A saída terá lugar o sábado 27 ás 10 da mañá diante do local da A.VV. das Campeiras.

A inscrición é gratuita e estará aberta ata o día 26 de marzo. Todas as persoas interesadas en participar poden inscribirse nesta mesma páxina ou ben a través dos teléfonos 665 491 312 ou 636 312 271.

O Camiño dos Arrieiros
O Camiño dos Arrieiros ou Camiño Grande discorre ao longo duns 42 km., unindo As Pontes co porto de Vares. Este camiño tense empregado dende a Prehistoria como vía de intercambio comercial, constituíndo unha das rotas principais de comunicación entre os pobos do noroeste peninsular, das Illas Británicas e da península Armoricán. A vía recibe o nome dos chamados arrieiros, que durante séculos transportaron todo tipo de mercadorías ao lombo de mulas e cabalos.

Máis de 200 mámoas emprazadas nas serras da Faladoira e Coriscada, flanquean o camiño dende As Pontes a Vares. Estas construcións prehistóricas forman xunto coas pedrafitas e as cruces de pedra unha unidade patrimonial de especial interese, que fan do Camiño dos Arrieiros un dos activos culturais máis importantes do territorio.

[A Nova Unión - Aquilino Meizoso Carballo] Pocos en As Pontes fueron ajenos a la controversia suscitada tras la destrucción del denominado Círculo Lítico de la Mourela por las obras de la autovía Ferrol Villalba. Para unos, y sin más profundidades, nada había allí que justificara el retraso de las obras, eran decían “unas piedras” frente a la prosperidad. Para otros el Círculo Lítico Mayor, descrito por el arqueólogo Federico Maciñeira a principios del siglo veinte, podía ser un testimonio cultural único que nadie, ni mucho menos la administración pública, tenia derecho a destruir.

Desde Amigos de As Pontes se convocó en su momento, y frente a la voluntad de la Consellería de Ordenación Territorial de, persistiendo en el error, continuar con las obras de la autovía y destruir el yacimiento arqueológico, una reunión en el Ayuntamiento de As Pontes del entonces director de las excavaciones Jacobo Vaquero con el Teniente de Alcalde Francisco Da Silva, para solicitar la intervención del Ayuntamiento en el asunto, pero por entonces el BNG compartía el gobierno de la Xunta de Galicia con el PSOE, y al más “listo” de la banda local capitaneada por Víctor Guerreiro, el tema no pareció gustarle demasiado por lo que podía suponer de enfrentamiento con el poder político y, finalmente, las obras terminaron para siempre con el yacimiento arqueológico. La indignación y la decepción quedó entonces en el alma de todos.

En aquel momento, y para la mayoría, el asunto parecía claro: el nombramiento del nuevo equipo al frente de las excavaciones había sido un acto más de una muerte anunciada y el Círculo Lítico de la Mourela había desaparecido como consecuencia de la presión económica de las empresas adjudicatarias de las obras, junto con la incompetencia y corrupción de una clase política para la que el único elemento cultural a defender era la lengua.

Esta fin de semana o barrio pontés de Pontoibo celebrou as súas tradicionais festas na honra de San Vicente, as primeiras do ano e unhas das de máis tradición e antigas do concello e arredores.

Este santuario situado preto da vila pontesa data de moi antigo, pois aínda que a capela foi reformada e ampliada no ano 1847, a imaxe de San Vicente ten máis antigüidade, calcúlase nuns cincocentos anos. A capela foi construída nunha zona onde apareceron restos primitivos doutras civilizacións, como un sarcófago situado á carón da capela. Nas últimas décadas sufriu reformas, aínda que a cubrición de parte do adro con uralita afea o entorno deste antigo santuario.

Esta fin de semana o barrio pontés de Pontoibo celebra as súas tradicionais festas na honra de San Vicente, a primeira do ano e unha das de máis tradición e antigas do concello das Pontes e arredores.

O vindeiro venres día 22, ás oito e media do serán, presentarase na biblioteca municipal pontesa un libro sobre as escavacións do cromlech da Mourela.

A presentación da obra, que leva por título "Círculo de engaños", correrá a cargo dos arqueólogos Ramón Fabregas e Andrés Bonilla, responsables da escavación arqueolóxica levada a cabo na Mourela durante o ano 2007.

O libro foi publicado pola editorial Andavira e xa se atopa á venda nas librerías, a 25 euros o exemplar.

[El Correo Gallego] Fuentes de la institución académica han declarado a este medio que en la tarde del jueves pasado, dos operarios que trabajaban en las tareas habituales de separación de materiales en el vertedero compostelano de Piñor, encontraron por casualidad un recipiente que podría corresponder con una vasija prehistórica.

El hallazgo que fue notificado por los responsable municipales a las fuerzas del orden pasadas las ocho de la tarde, se produjo cuando uno de los operarios vació el contenido de unas bolsas donde, entre varios jarrones y macetas se encontraba esta pieza arqueológica. Uno de los operarios de Piñor, Antonio Castro fue el que reconoció la factura de la pieza, pues trabajó varios años en una olería familiar de Buño, poniendo el hallazgo en conocimiento de los responsables municipales.

A la espera de que la universidad determine la antigüedad de la pieza y su posible procedencia, la noticia del hallazgo ha corrido como la pólvora en la Red de Redes y ha producido numerosas reacciones en diferentes foros de arqueología. Algunas páginas web consultadas apuntan que podría tratarse de un vaso campaniforme aparecido en la parroquia pontesa de Vilavella y del que la universidad compostelana era depositaria.

Hay que recordar que esta institución anunciaba la desaparición de esta vasija prehistórica en noviembre de 2006. Tanto desde el vicerrectorado de Cultura como desde Patrimonio, declararon que la pieza podría no haber sido catalogada, pues esto ocurre con algunas piezas arqueológicas.

A editorial Andavira vén de pór á venda os resultados da escavación da Mourela, a través dunha publicación que leva por título "Círculo de Engaños: Excavación del cromlech de A Mourela". A obra, que está asinada polos arqueólogos Andrés Bonilla Rodríguez e Ramón Fábregas Valcarce, pódese adquirir nas librerías e ten un custe de 25 euros.

Este sábado, 14 de novembro, celebrouse na parroquia pontesa de Ribadeume un máis que merecido homenaxe á súa Banda Musical con motivo do centenario da súa fundación, así como ós seus fundadores.

Ó acto asistiron máis de cen persoas en representación das diversas asociacións culturais e musicais do concello, o alcalde e membros da corporación municipal, antigos alumnos e discípulos desta xa histórica banda de música, músicos e familiares dos homenaxeados, ademais dos lugareños desta parroquia que ten tras súa unha longa e gran tradición musical. Tamén estaban convidados os alcaldes de Aranga, lugar de nacemento do cura Juan Vázquez, e o da Capela, xa que por aquel entón a parroquia de Ribadeume pertencía ó concello da Capela.

Cristina Arias [El Progreso] – Especial Terra Chá
Xosé María López preside a Plataforma na Defensa do Patrimonio das Pontes dende a súa fundación. Crítico coa ausencia de protección e sabedor da importancia de difundir o patrimonio, traballa xunto a 20 persoas na posta en valor do pasado pontés.

Rocío Pita Parada [La Voz de Galicia]

La Xunta asegura no tener constancia de los daños pero anuncia que estudiará su estado para protegerla
Una mámoa con 5.000 años de antigüedad inventariada por la Dirección Xeral de Patrimonio ha sufrido daños de consideración en As Pontes. Las obras que se realizan actualmente en la autovía Ferrol-Vilalba (AG-64) han provocado la remoción de tierras en el entorno de protección del elemento y la destrucción parcial de este vestigio prehistórico, según ha denunciado la Plataforma na Defensa do Patrimonio das Pontes. La denuncia realizada por el colectivo fue corroborada por el Seprona, la sección de la Guardia Civil encargada de la protección de la naturaleza, y también del patrimonio, que se desplazó al lugar para investigar los hechos.

Cristina Arias (El Progreso - Suplemento: Terra Chá)

Guillermo Sánchez trabajó más de 30 años como maquinista del tren que transportaba el carbón en la mina, cuando era de Calvo Sotelo.

Es la memoria viva de un época de la que ya no queda apenas ni un rastro, sólo fotografías antiguas, y pocas voces para contarla.

Guarda cajas llenas de fotografías antiguas, algunas de las cuales miran desde la pared de su casa y recuerdan al visitante que en As Pontes hace décadas existió un ferrocarril, aunque no llegó para quedarse ni para hacer grandes recorridos. De él, apenas hoy quedan recuerdos.

Cristina Arias (El Progreso) Un grupo de 30 persoas participaron onte nas primeiras Xornadas Mouras, organizadas pola Plataforma na Defensa do Patrimonio das Pontes, no colexio Monte Caxado.

Esta cita achegou á localidade a arqueólogos de prestixio como Andrés Pena, que falou sobre as mámoas, ou Marcial Tenreiro que centrou a súa intervención na mouramia en Galicia.

O equipo do Museo Etnográfico Monte Caxado presentará esta tarde o segundo número do libro Imaxes da Lembranza que recolle algunhas das fotografías antigas que constitúen o fondo fotográfico do museo e que foron facilitadas polos alumnos e as súas familias.

As festas, o traballo, o deporte, as ceremonias relixiosas, a escola, son algunhas das seccións que compoñen este libro, no que aparecen fotografadas moitas persoas da nosa vila.

O acto celebrarase ás cinco da tarde no Colexio Monte Caxado. Tódolos asistentes serán agasallados cun exemplar deste libro, que logo da presentación poderán participar nunha visita guiada polos fondos do Museo Etnográfico Monte Caxado.

GOENTE CELEBROU ESTA FIN DE SEMANA O ROSARIO