MariñaPatrimonio esíxelle á Dirección Xeral de Patrimonio que teña en conta os informes da Comisión Provincial de Patrimonio e que definitivamente adopte unha posición sobre o castro da Atalaia, que non pode ser outra que a conservación do xacemento e a anulación das licenzas de obra. Deste xeito, remataría o vergoñento ataque ao noso Patrimonio provocado pola irresponsabilidade do anterior goberno municipal de Cervo,que outorgou as licenzas aínda que sabía da existencia do xacemento, e pola inoperancia dos anteriores equipos de Patrimonio.

O pasado día 27 tivo lugar a primeira etapa do roteiro cultural Camiño dos Arrieiros, que levou aos máis de 20 participantes ao longo duns 26 km. O roteiro, -organizado pola Plataforma na Defensa do Patrimonio das Pontes e a Liga Céltiga Galaica, e coa colaboración da Asoc. de Estudos Históricos HUME, a Asoc. Informática Amigus e o Clube de Montaña O Caxado- desenvolveuse ao longo do Camiño dos Arrieiros dende As Pontes ata o Cristo de Mouraz en Mañón, visitando entre outros a cruz do Rego do Ouro, o cristo da Faladora ou o Forno dos Mouros.

[El Progreso] La Plataforma na Defensa do Patrimonio de As Pontes solicita a la Xunta «a inmediata paralización dos traballos de reforestación» que Endesa está llevando a cabo en el entorno de la mina de As Pontes, en el lugar de O Grou, ya que afectan a una necrópolis megalítica.

Desde el organismo local denuncian que la eléctrica, dentro de su Plan de Ecoeficiencia que incluye la reforestación de más de 700 hectáreas de terreno, acaba de producir daños en tres mámoas, elementos catalogados en el Inventario de Xacementos Arqueolóxicos de la Xunta de Galicia.

Los miembros de la plataforma ciudadana critican que los trabajos de reforestación, realizados con maquinaria agroforestal, penetraron el área de tumulación, así como en sus áreas de protección, «sen que houbera ningún arqueólogo realizando labouras de control arqueolóxico». Por eso, exigen la apertura de diligencias «a fin de aclarar os feitos e valorar a magnitude da destrución», así como la restitución de los elementos afectados.

La plataforma, además, solicita que se establezca un área de protección arqueológica en la que se prohiba la plantación en la zona, para que no se ponga en riesgo «a integridade dos elementos» y la instalación de balizas, tanto en el área de cautela arqueológica como en todos los elementos catalogados existentes en las propiedades de Endesa, susceptibles de ser reforestados en sucesivas fases del Plan de Ecoeficiencia.

A través de éste, en un primer paso Endesa plantará más de 700 hectáreas para compensar las emisiones de CO2 derivadas del consumo de su sede social en Madrid.

A empresa Endesa, dentro do seu Plan de Ecoeficiencia que inclúe a reforestación de máis de 700 hectáreas de terreo, vén de producir danos en tres mámoas emprazadas no lugar do Grou pertencente ao concello das Pontes de García Rodríguez, tal e como acaba de denunciar a Plataforma na Defensa do Patrimonio das Pontes ante a Dirección Xeral do Patrimonio Cultural da Xunta de Galicia.

As mámoas afectadas están catalogadas no Inventario de Xacementos Arqueolóxicos da Xunta de Galicia, e correspóndense con Monte Grou - M1 con clave de identificación GA15070034, Monte Grou – M2 con clave GA15070035 e Monte Grou – M3 con clave de identificación GA15070036.

Os terreos onde se ubican foron recentemente arados e roturados para o seu aproveitamento forestal dentro do Plan de Ecoeficiencia da eléctrica. Estes traballos de reforestación foron realizados por maquinaria agroforestal que practicou varios sucos de 50 cm. de profundidade que penetraron e atravesaron a área de tumulación dos tres elementos catalogados así como as súas áreas de protección. Segundo tivo coñecemento a Plataforma, os traballos de maquinaria efectuáronse sen que houbese ningún arqueólogo realizando labouras de control arqueolóxico.

A Plataforma na Defensa do Patrimonio das Pontes xunto á Liga Céltiga Galaica, e coa colaboración do Clube de Montaña O Caxado, a Asociación de Estudos Históricos Hume e a Asociación Informática Amigus organizan un roteiro cultural polo Camiño dos Arrieiros para o día 27 de marzo. A actividade está deseñada en dúas xornadas. Para esta primeira, establécese un percorrido duns 20 km. a través dos concellos das Pontes e Mañón. A saída terá lugar o sábado 27 ás 10 da mañá diante do local da A.VV. das Campeiras.

A inscrición é gratuita e estará aberta ata o día 26 de marzo. Todas as persoas interesadas en participar poden inscribirse nesta mesma páxina ou ben a través dos teléfonos 665 491 312 ou 636 312 271.

O Camiño dos Arrieiros
O Camiño dos Arrieiros ou Camiño Grande discorre ao longo duns 42 km., unindo As Pontes co porto de Vares. Este camiño tense empregado dende a Prehistoria como vía de intercambio comercial, constituíndo unha das rotas principais de comunicación entre os pobos do noroeste peninsular, das Illas Británicas e da península Armoricán. A vía recibe o nome dos chamados arrieiros, que durante séculos transportaron todo tipo de mercadorías ao lombo de mulas e cabalos.

Máis de 200 mámoas emprazadas nas serras da Faladoira e Coriscada, flanquean o camiño dende As Pontes a Vares. Estas construcións prehistóricas forman xunto coas pedrafitas e as cruces de pedra unha unidade patrimonial de especial interese, que fan do Camiño dos Arrieiros un dos activos culturais máis importantes do territorio.

[A Nova Unión - Aquilino Meizoso Carballo] Pocos en As Pontes fueron ajenos a la controversia suscitada tras la destrucción del denominado Círculo Lítico de la Mourela por las obras de la autovía Ferrol Villalba. Para unos, y sin más profundidades, nada había allí que justificara el retraso de las obras, eran decían “unas piedras” frente a la prosperidad. Para otros el Círculo Lítico Mayor, descrito por el arqueólogo Federico Maciñeira a principios del siglo veinte, podía ser un testimonio cultural único que nadie, ni mucho menos la administración pública, tenia derecho a destruir.

Desde Amigos de As Pontes se convocó en su momento, y frente a la voluntad de la Consellería de Ordenación Territorial de, persistiendo en el error, continuar con las obras de la autovía y destruir el yacimiento arqueológico, una reunión en el Ayuntamiento de As Pontes del entonces director de las excavaciones Jacobo Vaquero con el Teniente de Alcalde Francisco Da Silva, para solicitar la intervención del Ayuntamiento en el asunto, pero por entonces el BNG compartía el gobierno de la Xunta de Galicia con el PSOE, y al más “listo” de la banda local capitaneada por Víctor Guerreiro, el tema no pareció gustarle demasiado por lo que podía suponer de enfrentamiento con el poder político y, finalmente, las obras terminaron para siempre con el yacimiento arqueológico. La indignación y la decepción quedó entonces en el alma de todos.

En aquel momento, y para la mayoría, el asunto parecía claro: el nombramiento del nuevo equipo al frente de las excavaciones había sido un acto más de una muerte anunciada y el Círculo Lítico de la Mourela había desaparecido como consecuencia de la presión económica de las empresas adjudicatarias de las obras, junto con la incompetencia y corrupción de una clase política para la que el único elemento cultural a defender era la lengua.

[La Voz de Galicia] La Xunta pasó de puntillas sobre la cuestión. Ayer dijo que una de las causas del retraso en la apertura del tramo habían sido las actuaciones ambientales emprendidas para evitar la contaminación de cauces fluviales. Lo que no se dijo es cuánto han costado y, sobre todo, que todavía no han terminado. Los obreros que se encargaban de impermeabilizar taludes y el vertedero de Os Airíos se veían ayer desde la carretera.

[La Voz de Galicia] Son solo trece kilómetros de carretera, pero un gran salto para la vertebración del noroeste gallego. La Xunta abre hoy al tráfico el último tramo de la autovía Ferrol-Vilalba, la AG-64, que permitirá circular exclusivamente por vías de alta capacidad desde la ciudad naval a Madrid. En un futuro, cuando concluya el trazado gallego de la autovía del Cantábrico (A-8) también será vía directa hacia las comunidades del norte y la conexión con Francia.

La llegada hasta Vilalba es especialmente trascendental. Allí se sitúa el enlace, clave, con la A-8, vía por la que se puede viajar hasta la localidad de Baamonde y enlazar con la A-6, que lleva al conductor directamente hasta Lugo y conecta con la Meseta. En sentido contrario, rumbo al norte, la autovía del Cantábrico deberá completar en los próximos años el trazado hasta salvar las distancias hasta Barreiros, donde la infraestructura es ya una realidad hasta Ribadeo y supone la conexión con la transcantábrica en la comunidad asturiana, todavía intermitente por las obras. Así, el mapa de la conexión cantábrica no quedará completado hasta que no culminen los tramos pendientes de la A-8, es decir, no antes del 2012.

O vindeiro venres día 22, ás oito e media do serán, presentarase na biblioteca municipal pontesa un libro sobre as escavacións do cromlech da Mourela.

A presentación da obra, que leva por título "Círculo de engaños", correrá a cargo dos arqueólogos Ramón Fabregas e Andrés Bonilla, responsables da escavación arqueolóxica levada a cabo na Mourela durante o ano 2007.

O libro foi publicado pola editorial Andavira e xa se atopa á venda nas librerías, a 25 euros o exemplar.

Cristina Arias [El Progreso] - Suplemento Terra Chá

FELIPE-SENÉN LÓPEZ é arqueólogo e museólogo. Actualmente traballa como Técnico de Xestión Cultural da Deputación da Coruña e coma mestre da Uned Sénior rural. Creador e animador de Amigos dos Museos de Galicia, membro de diversos colectivos e institucións de sensibilización e salvagarda do patrimonio cultural, o seu traballo resúmese en «coñecer para querer e defender o recurso da identidade fronte á globalización uniformizadora».

Posicionouse a favor da construción dun túnel na autovía das Pontes para non perder os vestigios da Mourela. Que valoración fai daquelo?
Así é. Agora hai que pedir responsabilidades por facer o que fixeron e coas consecuencias que tivo. As Pontes é un exemplo dun territorio con grande riqueza arqueolóxica, brutalmente industrializado, onde non se soubo entender o progreso como equilibrio entre a industria e esa identidade que é a paisaxe, a historia, ca cultura en busca do benestar... E fíxose moito, pero cegamente, pese ás chamadas de grupos mozos, exemplares, sensibles. Agora páganse as consecuencias, as Pontes quédase sen historia, sen recursos e mesmo sen paisaxe e cunha sociedade dividida....e o que se fixo mal, págase moito máis caro. O túnel era costoso pero permitía conservar e reintegrar o circulo lítico, manter un mirador natural, facilitar o acceso entre dúas partes que agora estan divididas, dignificar o contexto onde se asentan empresas que deben coidar a súa imaxen comercial... Pero tendemos a destruir, a roer a paisaxe, a galponizala. E o futuro despreciará e lamentará o que fixemos hoxe.

Acaban de publicarse as memorias das escavacións da Mourela...
Algo é algo. Pero nas Pontes queda por crear un espazo expositivo e de estudos en relación con todo un longo periodo de investigacións, un museo cos restos aparecidos na Vilavella, o legado Rivera Rouco, a prospeción e escavacións de Endesa, tan costosas.

A editorial Andavira vén de pór á venda os resultados da escavación da Mourela, a través dunha publicación que leva por título "Círculo de Engaños: Excavación del cromlech de A Mourela". A obra, que está asinada polos arqueólogos Andrés Bonilla Rodríguez e Ramón Fábregas Valcarce, pódese adquirir nas librerías e ten un custe de 25 euros.

archetenrreiro
Un artigo de Marcial Tenreiro

(...)
Os Límites e imposibilidades do Patrimonio: O Valor social

Entrando xa de cheo neste utopismo posíbel ou se cadra sería mellor dicer nese realismo condeado en certa forma à imposibilidade, e máis aló das inconsistencias do Sistema Arqueolóxico galego, compre deterse un intre no tema dunha futuríbel Rendabilidade Social do Patrimonio, por outro lado moito actual noutros lugares:

3) De igual xeito que o dito derriba pra situación da investigación arqueolóxica estes condicionantes sinalados motivan tamén unha inoperatividade à hora de buscar unha rendabilidade social, e non exclusivamente económica, ao propio obxeto patrimonial.

Cristina Arias [El Progreso] – Especial Terra Chá
Xosé María López preside a Plataforma na Defensa do Patrimonio das Pontes dende a súa fundación. Crítico coa ausencia de protección e sabedor da importancia de difundir o patrimonio, traballa xunto a 20 persoas na posta en valor do pasado pontés.

Rocío Pita Parada [La Voz de Galicia]

La Xunta asegura no tener constancia de los daños pero anuncia que estudiará su estado para protegerla
Una mámoa con 5.000 años de antigüedad inventariada por la Dirección Xeral de Patrimonio ha sufrido daños de consideración en As Pontes. Las obras que se realizan actualmente en la autovía Ferrol-Vilalba (AG-64) han provocado la remoción de tierras en el entorno de protección del elemento y la destrucción parcial de este vestigio prehistórico, según ha denunciado la Plataforma na Defensa do Patrimonio das Pontes. La denuncia realizada por el colectivo fue corroborada por el Seprona, la sección de la Guardia Civil encargada de la protección de la naturaleza, y también del patrimonio, que se desplazó al lugar para investigar los hechos.

Cristina Arias (El Progreso) Un grupo de 30 persoas participaron onte nas primeiras Xornadas Mouras, organizadas pola Plataforma na Defensa do Patrimonio das Pontes, no colexio Monte Caxado.

Esta cita achegou á localidade a arqueólogos de prestixio como Andrés Pena, que falou sobre as mámoas, ou Marcial Tenreiro que centrou a súa intervención na mouramia en Galicia.

Dos empresas se encargan de la impermeabilización de emergencia en A Mourela, que costará 7,5 millones

[La Voz de Galicia, por R.P.P.] Las obras de emergencia para impermeabilizar los taludes de la autovía Ferrol-Vilalba a la altura de As Pontes avanzan a un ritmo incluso superior a lo esperado. Dos empresas distintas se encargan, una a cada lado de la carretera, de cubrir las paredes para evitar que sigan llegando aportes contaminantes a los cauces fluviales de la villa, que acaban desembocando en el río Eume y que el pasado año causaron la mortandad de centenares de reos.

VIVIANA BURÓN (La Opinion) La Plataforma na Defensa do Patrimonio de As Pontes anuncia que presentará una denuncia ante la Fiscalía por una "nueva agresión" contra el patrimonio arqueológico en el lugar de A Mourela, concretamente contra un túmulo funerario prehistórico, catalogado en el inventario de la Dirección Xeral de Patrimonio de la Xunta.

Logo de se cumpriren máis de dous anos da destrución dos restos do círculo lítico da Mourela, as máquinas que traballan no selado dos taludes da autovía AG-64 veñen de destruir parcialmente un dos túmulos que se atopan emprazados a escasos metros dos noiros da autovía.

Este venres unha pala levantou parte da área de protección da mámoa GA15070127 na necrópole da Mourela, levándose por diante parte da tumulación e facendo acopio do refugallo sobre o elemento catalogado. Estes feitos están a ser denunciados pola Plataforma.

Asemade a Plataforma denuncia que as medidas que a D.X. de Patrimonio propoñía para permitir o avance da obra, foron incumpridas, e que froito dese caso omiso vén de producirse un novo atentado contra o patrimonio arqueolóxico.

A Plataforma pide que se tomen as medidas oportunas para devolver a mámoa ao seu estado orixinal.

[La Voz de Galicia] La Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Infraestruturas cortará desde hoy y hasta mediados de diciembre un carril en cada sentido de un tramo de la autovía Ferrol-Vilalba (AG-64) a la altura del municipio de As Pontes, a 30 kilómetros de Ferrol. El objetivo es efectuar las obras de emergencia de impermeabilización de los taludes del desmonte en la zona de A Mourela, principal punto de origen de la contaminación que el pasado año afectó al río Eume a través de sus afluentes y que causó la muerte a centenares de peces.

[El Progreso] Felipe Arias Vilas, tras case catro anos coma director xeral de Patrimonio, volta ó seu recunchiño chairego de Castro de Rei para continuar a levar as rendas do Museo de Viladonga, onde espera xubilarse. As expectativas, seguir a traballar coma sempre e incluso "máis e mellor".  Defensor incansable da protección, fai un repaso dos seu  anos na Xunta.

El Ejecutivo gallego destinará 5,8 millones a impermeabilizar los materiales que provocaron la contaminación del río Eume.

[] La Voz de Galicia] El Consello de la Xunta ha declarado por «vía de emerxencia» y con «carácter urxente» el inicio de las obras del sellado de los taludes en la autovía Ferrol-Vilalba (AG-64) que originaron el desequilibrio en el ecosistema del río Eume. El Ejecutivo de Feijoo ha aprobado una partida de 5,8 millones de euros para acometer los trabajos de impermeabilización en el tramo de As Pontes-Cabreiros, donde se hizo acopio de materiales procedentes del desmonte de A Mourela que, con las lluvias, provocaron escorrentías con alto contenido férreo que contaminaron los cauces de los ríos Rego do Lavadoiro y Chamoselo, y estos a su vez, al Eume. El resultado, además de un aspecto rojizo de los cauces, fue una alteración del pH, que amenazaba la estabilidad del entorno.

[Diario de Ferrol] La Plataforma na Defensa do Patrimonio das Pontes, que en su día planteó alternativas a la destrucción del círculo lítico de A Mourela, aprovecha ahora el segundo aniversario de su desaparición para valorar las consecuencias de un hecho derivado de la construcción de un tramo de la autovía Ferrol-Vilalba.

(La Opinión de A Coruña) La Plataforma en Defensa del Patrimonio de As Pontes exige a la Xunta que tomen las "medidas necesarias" para la recuperación del río Chamoselo y los márgenes del río Eume.
Este colectivo critica a la Administración gallega por no solucionar los problemas ambientales que existen en la zona por la construcción de la autovía Ferrol-Vilalba. Desde la plataforma consideran que esta situación no puede ser sostenida por más tiempo y demandan de las autoridades locales y autonómicas el "inmediato sellado de los taludes y la recuperación de los ríos Chamoselo y Eume".

Hai hoxe dous anos a maquinaria pesada da Administración fendía á metade o coxunto megalítico da Mourela, o que supoñía a destrución dos restos do círculo lítico maior.

A día de hoxe os informes que avalaban o desmantelamento desta necrópole megalítica, non foron feitos públicos. Ademais os materiais arqueolóxicos das escavacións da Mourela seguen depositados na estación de autobuses das Pontes sen ningún tipo de orde e control. Acumulados en caixas depositadas nos corredores do segundo andar do edificio. Este é o trato que se lle está a dar ao noso patrimonio dende a administración local. A pasividade e a inoperatividade dos protagonistas da súa xestión non poden extenderse no tempo. O recoñecemento e a dignificación da necrópole da Mourela debe, lonxe dos que intentan soterrar a súa memoria, abrir o camiño á protección e á posta en valor dos nosos recursos patrimoniais.

Co novo goberno mudaron os responsábeis políticos, mais a inoperatividade da Administración na resolución dos problemas ambientais xerados pola construción da autovía Ferrol-Vilalba segue a ser a día de hoxe a mesma. Varios dos nosos ríos agonizan no medio do limo que baixa dos taludes da Mourela e o Lavadoiro. Dende a Plataforma cremos que esta situación non pode ser sostida no tempo e demandamos das autoridades locais e autonómicas o inmediato selado dos taludes así como o establecemento das medidas necesarias para a recuperación do río Chamoselo e as ribeiras do río Eume. Os nosos ríos, ou o que queda deles non poden agardar máis tempo.

Lamentamos ademais a ineficacia e a ineptitude dos nosos administradores que non souberon compatibilizar o progreso coa conservación dos recursos naturais e culturais do territorio, e que non escoitaron as propostas plantexadas dende a Plataforma e ADEGA para execución dun túnel que salvagardaría o círculo lítico da Mourela e impediría a construción dos taludes que a día de hoxe son fontes contaminantes dos ríos Eume e Chamoselo.

Entrevista a Augusto Pérez Alberti - Catedrático de Xeografía Física na Universidade de Santiago

(La Voz de Galicia) O catedrático de Xeografía Física na USC Augusto Pérez Alberti lamenta a forma na que se constrúen as obras públicas neste país, resolvendo sobre a marcha os problemas que xorden, sen a previsión nin a planificación necesarias. Cre que esta é a verdadeira orixe da contaminación dos ríos Eume e Trimaz.

- ¿Os taludes da Mourela son o problema, de alí sae o material contaminante?
- O problema é que aquí as obras públicas fanse hoxe cos mesmos parámetros de hai vinte ou vinte e cinco anos, sen ter en conta a dinámica dos taludes. E iso é inaceptable.

- ¿Había unha alternativa?
- Un túnel ou un semitúnel

- Pero sería máis caro.
- O barato sae caro a medio e longo prazo. Xa se viu tamén nos casos da A-6 en Vega de Valcarce e Becerreá. Agora os arranxos multiplicarán os custos. O falso túnel da AP-9 en Teis foi un acerto, pero só se fixo pola presión popular. Na A-52 en Barbantes, por exemplo, o reforzo do monte multiplicou o gasto por dez.

[Diario de Ferrol, por P.C.C.] El sellado de trincheras y del vertedero de excedentes de obras de la autovía es, a día de hoy, la única solución definitiva para acabar con la contaminación que desde el pasado verano amenaza al río Eume y algunos de sus afluentes, entre los que cabe citar el Chamoselo y Rego do Lavadoiro.

[El País, Por Oscar Iglesias] As "pexas asumidas" adían o debate sobre difusión e exhibición arqueolóxica - "As feridas abertas entre Universidade, empresa e Administración non estiñaron"

Arredor de 3.500 castros, entre 7.000 e 8.000 mámoas, preto de 2.000 petroglifos e uns 15.000 xacementos, segundo estimacións oficiais, compoñen a posible suma dos elementos arqueolóxicos do país. O inventario, como tal, está en papel. "Logo de tantas campañas non debería haber problemas nese campo", ironiza Francisco Fariña, director do Museo Arqueolóxico de Ourense. "Pero os números non teñen significación se non inclúen cronoloxía e desenvolvemento interno. Cada xacemento debe ser coñecido per se, e o número non pode ser desculpa para a destrución sen investigación previa".

La Opinión de A Coruña. Los trabajos arqueológicos en A Mourela se remontan a marzo de 2003, cuando el Concello de As Pontes informó a la Xunta de que la autovía podía afectar a un "antiguo yacimiento", según Política Territorial. "A partir de ahí, se inició una línea de trabajo coordinada con la Consellería de Cultura y el Concello pontés para localizar una obra patrimonial que estaba inventariada pero se entendía desaparecida", explica la Xunta.

Europa Press. La conselleira de Política Territorial, María José Caride, inauguró hoy el tramo de 8'9 kilómetros de longitud de As Pontes-Cabreiros, el penúltimo de la Autovía Ferrol-Vilalba (AG-64), en el que se han invertido 75 millones de euros.

Diario de Ferrol. A Plataforma na Defensa do Patrimonio das Pontes denunciou publicamente diversas situacións con motivo da próxima inauguración do treito As Pontes-Cabreiros, pertencente á autovía AG-64 Ferrol-Vilalba. Neste senso, rexeitan a “desestruturación da necrópole megalítica da Mourela provocada pola autovía, que deixa dividido pola metade un conxunto formado por tres mámoas”, así como a situación de risco na que, ao seu xuízo, queda unha delas. Refírense á situada a tres metros do borde norte do talude, “lonxe dos 50 metros de protección establecidos pola Dirección Xeral de Patrimonio en xuño de 2007”.

Con motivo da futura inauguración do treito As Pontes – Cabreiros, pertencente á autovía AG-64 Ferrol-Vilalba, queremos denunciar públicamente os seguintes feitos:

- A desestruturación da necrópole megalítica da Mourela provocada pola autovía, que deixa dividido pola metade un conxunto formado por tres mámoas.

- A situación de risco na que queda a mámoa GA15070127, situada a 3 metros do borde norte do talud, lonxe dos 50 metros de protección establecidos pola Dirección Xeral de Patrimonio en xuño de 2007.

- A non reversión social dos coñecementos derivados das escavacións da necrópole megalítica da Mourela, que logo de máis de 3 anos de investigacións, 2 equipos de arqueólogos e unha financiación próxima aos 5 millóns de euros, non foron aínda publicados nin presentados á cidadanía.

- A catástrofe medioambiental que está a afectar aos ríos Eume, Chamoselo, Lavadoiro e Trimaz, derivada da mala planificación da autovía, que ademais de ocasionar a destrución do círculo lítico da Mourela, está a exterminar os ecosistemas fluviais da nosa comarca.

La Opinión de A Coruña. La conselleira de Política Territorial, María José Caride, afirmó ayer que el el tramo de la Autovía Ferrol-Vilalba que discurre entre las localidades de As Pontes y Cabreiros será abierto "en cuanto podamos". La titular del departamento autonómico anunció que este trayecto estará en servicio el próximo mes de noviembre "si es posible", aunque advirtió de que este plazo dependerá del ritmo de los trabajos que se desarrollan actualmente en los taludes de la autovía.

[La Voz de Galicia] A asociación A Mariña Patrimonio cre que o castro da Atalaia, en San Cibrao, esconde un monumento con forno ou sauna castrexa; sería, de ser certo, o terceiro de Galicia.

Pömmelte/Magdeburgo, Alemania. Un equipo de arqueólogos descubriu no Este de Alemania unha construción prehistórica que data do ano 3.000 a.C. e é moi similar ao coñecido Stonehenge de Inglaterra, pois ambos eran centros de culto astronómico e ritual.

[La Voz de Galicia] La Xunta ha comenzado ya los procesos de contratación para iniciar las excavaciones en 36 monumentos. Antes de que termine el año arrancarán los trámites, que no podrán durar más de veinte meses. Son mámoas, dólmenes, menhires... Yacimientos que reflejan la impronta que dejó en Galicia el megalitismo. La Consellería de Cultura ha iniciado un plan para proteger y poner en valor los principales monumentos de esta época que llevará a declarar bien de interés cultural (BIC) 48 yacimientos.

[La Voz de Galicia] La Consellería de Cultura y Deporte pondrá en breve el proceso administrativo para declarar Bien de Interés Cultural (BIC) un total de 48 yacimientos megalíticos que se encuentran esparcidos por toda la geografía gallega.

[Diario de Ferrol] El desprendimiento de un talud en el tramo de la autovía AG-64 As Pontes-Cabreiros obliga a la Xunta a aplazar su apertura hasta el mes de noviembre. Inicialmente, Política Territorial había barajado los meses de verano para la inauguración de unas obras que se encuentran en fase de ejecución desde el 2005.

[La Voz de Galicia] El enlace por autovía del tramo entre As Pontes y Cabreiros, el penúltimo escalón de la AG-64 para conectar Ferrol y el corredor del Cantábrico por Vilalba, sufrirá una ligera demora sobre el plazo previsto. A la vista está que no será este mes de junio cuando se pueda recorrer el trazado de apenas ocho kilómetros que acercará un poco el núcleo vilalbés.

[El Progreso de Lugo] La conselleira de Cultura e Deporte, Ánxela Bugallo, destacó este jueves en Vilalba el "notable incremento" de las denuncias presentadas por daños al patrimonio cultural gallego. Según datos de los dos últimos años, se pasó de las 202 denuncias en el 2006 a las casi 500 del año pasado, lo que supone un aumento de más del 140%.

[La Opinión de A Coruña, por Nuria Rodríguez] El departamento de Cultura le ha enviado dos escritos en los que le pide que documente y ponga en valor los restos arqueológicos si la seguridad de la obra impide conservarlos.

A ambigüidade do discurso
Restan xa poucas horas para que se cumpra a primeira efeméride da destrución do Círculo Lítico da Mourela e aínda nada sabemos deses informes que restaban importancia á conservación da necrópole e que falaban de cabanas medievais e outras lerias, deses mesmos informes que aconsellaban a destrución do círculo e que daban o visto bon á grave alteración dun conxunto funerario milenario. Onde están eses informes? Por que logo dun ano non foron feitos públicos?

Levamos doce meses asistindo aos avatares da mala planificación dunha obra pública que día a día está a pór en perigo a integridade do noso patrimonio cultural e imos xa fartos e cansos de que a administración ignore os nosos consellos, que con todo o cariño que lles gardamos como administrados que somos deles, non chegamos a comprender que é o que se pretende facer no lugar. Entristecerianos moito ver un túnel ocupando o furado da Mourela.

Hai que lembrar que no mes de xuño do pasado ano, a Dirección Xeral de Patrimonio Cultural levantaba a cautela sobre os restos da necrópole megalítica e establecía unha serie de áreas de exclusión de obra no perímetro das mámoas. Esta decisión política excluía a necesidade de garantir a máxima protección dos elementos que aínda quedaban, ignorando a proposta plantexada pola Plataforma e por ADEGA para a construción dun túnel baixo o xácigo, que nun principio fora apoiada por Patrimonio.

Desbotada esta alternativa por parte da Consellería de Política Territorial, alegando a inviabilidade técnica e económica do proxecto, iniciáronse as tarefas de desmonte para a construción dunha gabia. Gabia que ben podería figurar no récord Guiness cos seus sesenta metros de profundidade como a máis fonda do mundo, aínda que tamén podería ser proposta a récord da ineptitude na planificación dunha obra pública.

Parece que a decisión de trazar unha autovía por medio dun campo de mámoas impide que a gabia conte cun sistema de terrazas laterais que neutralicen os desprendementos de terreo, que regulen a escorrentía das augas e que deixe pasar a luz do sol. É por isto que a día de hoxe as obras seguen paradas.

Unha mámoa ao bordo da gabia
En contínuas comunicacións dirixidas ao Director Xeral de Patrimonio Felipe Arias Vilas, informábaselle sobre o risco de afectación das áreas de exclusión de obra que a súa dirección establecera no mes de xuño de 2007 e solicitábaselle a paralización das obras que estaban a afectar á área de exclusión de obra da mámoa catalogada co código GA15070127.

A día de hoxe a mámoa atópase a uns tres metros do bordo do talud, lonxe dos 40 metros de distancia establecidos por Patrimonio. Ao noso entender a situación actual impide a súa documentación se temos en conta a perigosidade de acometer a escavación deste elemento, por mor dos desprendementos. Das comunicacións ao director xeral nada sabemos, ninguén se sentiu aludido ao parecer. Mágoa que as oracións e as plegarias nada serven contra a forza da gravidade.

Intoxicación informativa
Como guindiña para este pastel administrativo tivemos a sorte de coñecer a semana pasada na televisión local das Pontes, unhas declaracións da Consellería de Política Territorial nas que se nos “informaba” aos ponteses do retraso nas obras da autovía por mor das choivas. Nada se dicía dos contínuos desprendementos de terra na Mourela, que obligaron a modificar os plans de actuación na zona, que engadiron máis tempo á finalización da obra e que están a por en perigo a integridade dos elementos patrimoniais que ainda quedan na Mourela. Tampouco se informaba das contínuas fendas na estructura de gunitado na parede Norte da gabia, que tiveron que ser feitas de novo en repetidas ocasións.

A choiva tivo algo que ver, pero non son os fenómenos ambientais os que planifican as obras públicas.

Reflexión final
Certo é que nos últimos meses preocupámonos moito ou demasiado por todo o que aconteceu na Mourela e dende algún sector local criticouse a nosa inoperatividade noutros temas a nivel patrimonial que afectan aos elementos arqueolóxicos das Pontes. Mais o caso da Mourela é un caso real e actual que exemplifica perfectamente cal é o interese e a atención que se lle presta ao patrimonio, tanto dende a corporación local como dende o goberno da Xunta. Por isto, a nosa teima de defender o que ninguén defendeu, a nosa teima por esclarecer o que ninguén esclareceu e a nosa ilusión por ver algún día o que é noso, respectado.

PLATAFORMA NA DEFENSA DO PATRIMONIO DAS PONTES

Hoxe na Fox ás nove do serán poderemos desfrutar do documental sobre as escavacións de Stonehenge que sacan á luz novas hipóteses ate o de agora descoñecidas. A similitude coa necrópole da Mourela é clara. No trailer do documental pódense apreciar estructuras similares ás aparecidas na Mourela: fosas, furados de postes, tumbas en estela, e outras estructuras que nos lembran o patrimonio megalítico local, hoxe desaparecido.

As escavacións realizadas en Stonehenge tiveron lugar ao mesmo tempo que as da Mourela, coa diferencia de que os resultados do caso británico están xa publicados e os da necrópole pontesa non existen. Ademais o cromlech británico e as estructuras que o rodean aínda permanencen no lugar, mentras que os restos da necrópole pontesa foron aniquilados para deixar paso ao “progreso”.

National Geographic revela que Stonehenge foi empregado como cemiterio durante longo tempo. É o resultado da investigación arqueolóxica liderada polo profesor británico Mike Parker Pearson, na que tamén se descubriron obxectos cotidianos empregados polos homes do Neolítico.

Novas relacionadas:

2 de maio do 2008 : UN DESPRENDEMENTO NAS OBRAS DA AUTOVÍA FENDE A ESTRUTURA DE REFORZO DO TALUD
21 de abril do 2008 : COMUNICADO DA PLATAFORMA NA DEFENSA DO PATRIMONIO DAS PONTES
3 de febreiro do 2008 : ESTA PASANDO... MIRA POR EL
13 de decembro do 2007 : A MOURELA, VÁISELLES

E moito máis en SOS Mourela

[La Opinión de A Coruña, por Isabel Bugallal] El catedrático de la Universidad de Santiago José Carlos Bermejo denuncia el método de investigación arqueológico del equipo de Felipe Criado Boado, que inspira la política de inversiones y ayudas públicas.

Podemos defini-lo patrimonio cultural dun pobo como o conxunto de bens, materiais e inmateriais, de recoñecido valor que reflicten as tradicións e a forma de vivir e pensar ó longo do tempo.

O termo patrimonio, en sentido estricto, significa <o que herdamos dos pais>, polo tanto, podemos dicir que o patrimonio cultural de Galiza é o conxunto de elementos materiais e inmateriais que conforman as características específicas da nosa cultura e caracterízase pola súa abundancia, variedade e ampla dispersión xeográfica así como a vinculación á paisaxe que os rodea.

A noción de ben cultural queda subordinada á posibilidade do gozo público, o que, á súa vez, se vincula ó deber de conservación, e iso con independencia de que a súa titularidade sexa pública ou privada.

Así pois, xa que os bens culturais teñen un valor de testemuña histórica e de civilización, os propietarios e as diversas administracións deben preservar ese interese xeral que é o noso patrimonio histórico. No exercicio dese cometido estes entes públicos precisan a colaboración das institucións e, sobre todo, dos cidadáns, no coidado, defensa, protección, conservación e custodia de tódolos bens que forman parte do noso patrimonio cultural.

Felipe Arias Vilas, Director Xeral de Patrimonio Cultural na Consellería de Cultura
Entrevista publicada na Revista del colegio de Ingenieros de Caminos, Canales y Puertos de Galicia. Xaneiro 2008, nº 6, pp. 18-19, A Coruña

Felipe Arias é licenciado en Filosofía e Letras pola Universidade de Santiago. A súa tese de final de carreira sobre as “Murallas romanas de Lugo” recibiu o Premio Extraordinario de Licenciatura e foi publicada un ano despois. Arias Vilas exerceu coma profesor de Historia e Arqueoloxía, actividade que conxugaba coma bolseiro de investigación na Universidade de Santiago. Entre 1976 e 1984 foi director-conservador do Museo Provincial de Lugo. Dende 1983 dirixiu o Museo do Castro de Viladonga e os traballos arqueolóxicos neste xacemento castrexo e galaico-romano. En agosto de 2005 fíxose cargo da Dirección Xeral de Patrimonio Cultural. Felipe Arias é autor de máis de duascentas publicacións e colaboracións (só ou en obras colectivas) sobre temas de Arqueoloxía, Historia Antiga, Museoloxía e Patrimonio Cultural, e ten participado en máis de duascentas cincuenta conferencias e mesas redondas sobre estes temas dentro e fóra de Galicia.

Comunicacións dirixidas á Dirección Xeral de Patrimonio ao respecto do risco de afectación das mámoas da Mourela